رسانه اجتماعی - تحلیلی بازار سرمایه

بانک‌ها از حسابهای دولتی دل می‌کنند؟
اهمیت : مهم

8

چندی پیش مسئولان بانک مرکزی اعلام کردند با آماده شدن زیرساخت‌های لازم، تمام حساب‌های دولتی از بانک‌ها به بانک مرکزی منتقل می‌شود اما بررسی تعداد و مانده این حساب‌ها نشان می‌دهد بانک‌ها به این راحتی‌ها حاضر نیستند از رسوب پول در حساب‌های دولتی دست بردارند. مطابق قانون پولي و بانكي، بانك مرکزي به عنوان بانكدار دولت موظف به نگهداري تمامی حساب ها و انجام عمليات بانكي دولت است. طي چند دهه گذشته و به علت فقدان زيرساخت هاي فناوري اطلاعات، بانك مرکزي براي انجام وظايف فوق، ناگزير اقدام به اعطاي ...
خبر آنلاین:

چندی پیش مسئولان بانک مرکزی اعلام کردند با آماده شدن زیرساخت های لازم، تمام حساب های دولتی از بانک ها به بانک مرکزی منتقل می شود اما بررسی تعداد و مانده این حساب ها نشان می دهد بانک ها به این راحتی ها حاضر نیستند از رسوب پول در حساب های دولتی دست بردارند.

مطابق قانون پولی و بانکی، بانک مرکزی به عنوان بانکدار دولت موظف به نگهداری تمامی حساب ها و انجام عملیات بانکی دولت است. طی چند دهه گذشته و به علت فقدان زیرساخت های فناوری اطلاعات، بانک مرکزی برای انجام وظایف فوق، ناگزیر اقدام به اعطای نمایندگی به تعدادی از بانک های دولتی و خصوصی بود.

این در حالی است که نگهداری حساب های دولت نزد بانکی مرکزی طی این مدت موجب بروز مشکلات و مفاسد متعدد و اخلال در مدیریت نظام مالی و پولی کشور شده است؛ بی اطلاعی خزانه داری کل و بانک مرکزی از حساب های دستگاههای اجرایی در هر زمان مورد نیاز، رسوب حساب های دولتی و نهادهای عمومی نزد بانک ها، عدم کارایی شیوه پرداخت اعتبارات و رسوب منابع در حساب های پرداخت دستگاه ها، نبود امکان نظارت در لحظه و مؤثر بر گردش حساب های دولت، قابلیت خلق پول بر مبنای منابع دولتی توسط بانک ها، کند شدن گردش منابع درآمدی و هزینه ای بخش دولتی، مداخلات دولت و ادامه انحصار بانک های دولتی در ارائه خدمات به دستگاه های دولتی، تشدید رفتار رانت جویی در بانک ها و دستگاه های دولت از جمله این مفاسد است که طی سال های گذشته موارد متعددی از آن ها رخ داده است.

به همین خاطر طی سال های اخیر چندین مصوبه ازسوی شورای پول و اعتبار، هیئت وزیران و ستاد مبارزه با مفاسد اقتصادی برای انتقال حساب های دولتی به بانک مرکزی ابلاغ شده است اما با مقاومت شدید برخی بانک ها و دستگاه های دولتی و نوعی تعارض منافع در نهادهای دولتی متولی این امر، تاکنون هیچ کدام از این مصوبات و دستورالعمل ها به طور کامل اجرایی نشده است.

با این حال بانک مرکزی تلاش کرد با طراحی و ایجاد سامانه ای به نام "نسیم" بسترهای لازم برای انتقال حساب های دولتی را فراهم آورد. با این سامانه انتقال و ساماندهی تمای حساب های خزانه داری کل نزد بانک مرکزی میسر می شود.

مقاومت های صورت گرفته در برابر انتقال حساب های دولتی از بانک ها به بانک مرکزی این پرسش را دامن می زند که تعداد این حساب ها و رسوب پول در آن ها چقدر است که بانک ها اینقدر برای حفظ آن تلاش می کنند؟

پاسخ را می توان در فوائد رسوب پول در این حساب ها برای بانک ها جستجو کرد؛ از سال ۱۳۸۴ با اجرایی شدن بند ۱۰ برنامه چهارم توسعه، خزانه داری کل به طور مستقیم از طریق عقد قرارداد با بانک های دولتی و خصوصی اقدام به افتتاح حساب برای واحدهای دولتی کرد.

در این رویه بانک مرکزی اطلاع کافی از تعداد حساب های سپرده ای واحدها نزد بانکها نداشته و روشی نیز برای کنترل آن ها توسط خزانه داری کل و بانک مرکزی طراحی نشده بود. لذا اگر بانک گزارشی از نوع و ماهیت حساب های دولتی نزد خود ارائه ندهد، بانک مرکزی بجز بازرسی های حضوری، راهی برای پی بردن به این حساب ها ندارد. ازاین رو به علت گستردگی دستگاه های دولتی و شعب بانک های دولتی و خصوصی در سراسر کشور، بخشی از حساب های دولتی به بانک مرکزی گزارش نشده و بدین ترتیب این بخش از وجوه بودجه عمومی دولت به عنوان سپرده غیردولتی نزد بانک ها رسوب می کند و بانک با اتکا به این منابع، امکان خلق اعتبار می یابد.

تازه ترین گزارش درباره تعداد و مانده حساب های دولتی نزد شبکه بانکی به پایان شهریور سال ۹۳ بازمی گردد. بر اساس این گزارش در مجموع بیش از ۲۱۴ هزار فقره حساب متعلق به دستگاه های دولتی و نهادهای عمومی غیردولتی در بانک های دولتی و غیردولتی وجود دارد. تعداد این حساب ها در بانک های غیردولتی حدودا ۷.۵ درصد کل حساب هاست، در حالی که مانده این حساب ها در بانک های غیردولتی، حدود ۳۷.۵ درصد مانده کل حساب ها را به خود اختصاص داده است.

این امر نشان می دهد اغلب حساب های متعلق به دستگاه های دولتی و نهادهای عمومی غیردولتی که دارای گردش حساب بیشتر و به تبع مانده حساب بالاتری هستند، نزد بانک های غیردولتی نگهداری می شود. در واقع میانگین مانده حساب های دولتی نزد بانک های غیردولتی معادل ۸۴۳۶ میلیارد ریال است که بیش از ۷.۶ برابر میانگین مانده حساب های دولتی نزد بانک های دولتی است.

بانک ها از حسابهای دولتی دل می کنند؟

اغلب وزارتخانه ها و سازمان های دولتی حساب های خود را نزد بانک های دولتی نگهداری می کنند. یعنی حدود ۹۶ درصد از این حساب ها از حیث تعداد و حدود ۷۷ درصد از مانده حساب های مذکور نزد بانک های دولتی نگهداری می شود.

مؤسسات دولتی که صرفاً شامل سازمان صنایع دفاع و سازمان بنادر و دریانوردی می شود بیش از نیمی از حساب های خود از حیث تعداد و بیش از ۷۵ درصد از مانده حساب های خود را نزد بانک های غیردولتی نگهداری می کنند.

بانک ها از حسابهای دولتی دل می کنند؟

نهادهای عمومی دارای ردیف بودجه، هر چند کمتر از نیمی از حساب های خود از نظر تعداد را نزد بانک های غیردولتی نگهداری می کنند اما مانده حساب های این نهادها نزد بانک های غیردولتی حدودا ۱.۴ برابر مانده حساب ها نزد بانکهای دولتی است. به عبارت دیگر، حدود ۶۰ درصد از مانده حساب های این نهادها نزد بانک های غیردولتی نگهداری می شود.

نهادهای عمومی بدون ردیف بودجه که شامل استان ها، برخی صندوق های بازنشستگی و نهادهای انقلاب اسلامی می شود، بخش عمده حساب های فعال خود را نزد بانک های غیردولتی افتتاح کرده اند. از حیث تعداد، بیش از ۸۰ درصد و از حیث مانده حساب، بیش از ۹۸ درصد از حساب های نهادهای عمومی غیردولتی فاقد ردیف بودجه، نزد بانک های غیردولتی نگهداری می شود.

شهرداری ها وضعیتی کمابیش مشابه نهادهای عمومی دارای ردیف بودجه دارند. هرچند بیش از ۸۰ درصد از حساب های شهرداری ها نزد بانک های دولتی افتتاح شده اما بیش از ۷۰ درصد از مانده حساب های این نهادها نزد بانک های غیردولتی است. به عبارت دیگر اغلب حساب های فعال و دارای گردش مالی بالای شهرداری ها نزد بانک های غیردولتی یعنی طبیعتاً نزد "بانک شهر" نگهداری می شود.

در مورد شرکت های تابعه شهرداری ها نیز به وضوح می توان مشاهده کرد که بیش از ۹۷ درصد از تعداد حساب ها و تقریباً ۱۰۰ درصد از مانده حساب های آن ها نزد بانکهای غیردولتی نگهداری می شود.

اختلاف در تعداد حساب های دولتی

بررسی های مرکز پژوهش های مجلس درباره تعداد حساب های دولتی نشان می دهد، آمارهای مختلفی در این باره وجود دارد که نشان دهنده نبود تعریف مشخصی از حساب های دولتی است.

بانک مرکزی تعداد حساب های دولتی در پایان شهریورماه ۱۳۹۳ را ۱۹۸ هزار حساب اعلام کرده در حالی که خزانه داری کل صرفاً ۹۵ هزار حساب دولتی را در پایان اسفندماه ۱۳۹۳ شناسایی کرده است.

بانک ها از حسابهای دولتی دل می کنند؟



چندی پیش مسئولان بانک مرکزی اعلام کردند با آماده شدن زیرساخت‌های لازم، تمام حساب‌های دولتی از بانک‌ها به بانک مرکزی منتقل می‌شود اما بررسی تعداد و مانده این حساب‌ها نشان می‌دهد بانک‌ها به این راحتی‌ها حاضر نیستند از رسوب پول در حساب‌های دولتی دست بردارند. مطابق قانون پولي و بانكي، بانك مرکزي به عنوان بانكدار دولت موظف به نگهداري تمامی حساب ها و انجام عمليات بانكي دولت است. طي چند دهه گذشته و به علت فقدان زيرساخت هاي فناوري اطلاعات، بانك مرکزي براي انجام وظايف فوق، ناگزير اقدام به اعطاي ...
خبر آنلاین:

چندی پیش مسئولان بانک مرکزی اعلام کردند با آماده شدن زیرساخت های لازم، تمام حساب های دولتی از بانک ها به بانک مرکزی منتقل می شود اما بررسی تعداد و مانده این حساب ها نشان می دهد بانک ها به این راحتی ها حاضر نیستند از رسوب پول در حساب های دولتی دست بردارند.

مطابق قانون پولی و بانکی، بانک مرکزی به عنوان بانکدار دولت موظف به نگهداری تمامی حساب ها و انجام عملیات بانکی دولت است. طی چند دهه گذشته و به علت فقدان زیرساخت های فناوری اطلاعات، بانک مرکزی برای انجام وظایف فوق، ناگزیر اقدام به اعطای نمایندگی به تعدادی از بانک های دولتی و خصوصی بود.

این در حالی است که نگهداری حساب های دولت نزد بانکی مرکزی طی این مدت موجب بروز مشکلات و مفاسد متعدد و اخلال در مدیریت نظام مالی و پولی کشور شده است؛ بی اطلاعی خزانه داری کل و بانک مرکزی از حساب های دستگاههای اجرایی در هر زمان مورد نیاز، رسوب حساب های دولتی و نهادهای عمومی نزد بانک ها، عدم کارایی شیوه پرداخت اعتبارات و رسوب منابع در حساب های پرداخت دستگاه ها، نبود امکان نظارت در لحظه و مؤثر بر گردش حساب های دولت، قابلیت خلق پول بر مبنای منابع دولتی توسط بانک ها، کند شدن گردش منابع درآمدی و هزینه ای بخش دولتی، مداخلات دولت و ادامه انحصار بانک های دولتی در ارائه خدمات به دستگاه های دولتی، تشدید رفتار رانت جویی در بانک ها و دستگاه های دولت از جمله این مفاسد است که طی سال های گذشته موارد متعددی از آن ها رخ داده است.

به همین خاطر طی سال های اخیر چندین مصوبه ازسوی شورای پول و اعتبار، هیئت وزیران و ستاد مبارزه با مفاسد اقتصادی برای انتقال حساب های دولتی به بانک مرکزی ابلاغ شده است اما با مقاومت شدید برخی بانک ها و دستگاه های دولتی و نوعی تعارض منافع در نهادهای دولتی متولی این امر، تاکنون هیچ کدام از این مصوبات و دستورالعمل ها به طور کامل اجرایی نشده است.

با این حال بانک مرکزی تلاش کرد با طراحی و ایجاد سامانه ای به نام "نسیم" بسترهای لازم برای انتقال حساب های دولتی را فراهم آورد. با این سامانه انتقال و ساماندهی تمای حساب های خزانه داری کل نزد بانک مرکزی میسر می شود.

مقاومت های صورت گرفته در برابر انتقال حساب های دولتی از بانک ها به بانک مرکزی این پرسش را دامن می زند که تعداد این حساب ها و رسوب پول در آن ها چقدر است که بانک ها اینقدر برای حفظ آن تلاش می کنند؟

پاسخ را می توان در فوائد رسوب پول در این حساب ها برای بانک ها جستجو کرد؛ از سال ۱۳۸۴ با اجرایی شدن بند ۱۰ برنامه چهارم توسعه، خزانه داری کل به طور مستقیم از طریق عقد قرارداد با بانک های دولتی و خصوصی اقدام به افتتاح حساب برای واحدهای دولتی کرد.

در این رویه بانک مرکزی اطلاع کافی از تعداد حساب های سپرده ای واحدها نزد بانکها نداشته و روشی نیز برای کنترل آن ها توسط خزانه داری کل و بانک مرکزی طراحی نشده بود. لذا اگر بانک گزارشی از نوع و ماهیت حساب های دولتی نزد خود ارائه ندهد، بانک مرکزی بجز بازرسی های حضوری، راهی برای پی بردن به این حساب ها ندارد. ازاین رو به علت گستردگی دستگاه های دولتی و شعب بانک های دولتی و خصوصی در سراسر کشور، بخشی از حساب های دولتی به بانک مرکزی گزارش نشده و بدین ترتیب این بخش از وجوه بودجه عمومی دولت به عنوان سپرده غیردولتی نزد بانک ها رسوب می کند و بانک با اتکا به این منابع، امکان خلق اعتبار می یابد.

تازه ترین گزارش درباره تعداد و مانده حساب های دولتی نزد شبکه بانکی به پایان شهریور سال ۹۳ بازمی گردد. بر اساس این گزارش در مجموع بیش از ۲۱۴ هزار فقره حساب متعلق به دستگاه های دولتی و نهادهای عمومی غیردولتی در بانک های دولتی و غیردولتی وجود دارد. تعداد این حساب ها در بانک های غیردولتی حدودا ۷.۵ درصد کل حساب هاست، در حالی که مانده این حساب ها در بانک های غیردولتی، حدود ۳۷.۵ درصد مانده کل حساب ها را به خود اختصاص داده است.

این امر نشان می دهد اغلب حساب های متعلق به دستگاه های دولتی و نهادهای عمومی غیردولتی که دارای گردش حساب بیشتر و به تبع مانده حساب بالاتری هستند، نزد بانک های غیردولتی نگهداری می شود. در واقع میانگین مانده حساب های دولتی نزد بانک های غیردولتی معادل ۸۴۳۶ میلیارد ریال است که بیش از ۷.۶ برابر میانگین مانده حساب های دولتی نزد بانک های دولتی است.

بانک ها از حسابهای دولتی دل می کنند؟

اغلب وزارتخانه ها و سازمان های دولتی حساب های خود را نزد بانک های دولتی نگهداری می کنند. یعنی حدود ۹۶ درصد از این حساب ها از حیث تعداد و حدود ۷۷ درصد از مانده حساب های مذکور نزد بانک های دولتی نگهداری می شود.

مؤسسات دولتی که صرفاً شامل سازمان صنایع دفاع و سازمان بنادر و دریانوردی می شود بیش از نیمی از حساب های خود از حیث تعداد و بیش از ۷۵ درصد از مانده حساب های خود را نزد بانک های غیردولتی نگهداری می کنند.

بانک ها از حسابهای دولتی دل می کنند؟

نهادهای عمومی دارای ردیف بودجه، هر چند کمتر از نیمی از حساب های خود از نظر تعداد را نزد بانک های غیردولتی نگهداری می کنند اما مانده حساب های این نهادها نزد بانک های غیردولتی حدودا ۱.۴ برابر مانده حساب ها نزد بانکهای دولتی است. به عبارت دیگر، حدود ۶۰ درصد از مانده حساب های این نهادها نزد بانک های غیردولتی نگهداری می شود.

نهادهای عمومی بدون ردیف بودجه که شامل استان ها، برخی صندوق های بازنشستگی و نهادهای انقلاب اسلامی می شود، بخش عمده حساب های فعال خود را نزد بانک های غیردولتی افتتاح کرده اند. از حیث تعداد، بیش از ۸۰ درصد و از حیث مانده حساب، بیش از ۹۸ درصد از حساب های نهادهای عمومی غیردولتی فاقد ردیف بودجه، نزد بانک های غیردولتی نگهداری می شود.

شهرداری ها وضعیتی کمابیش مشابه نهادهای عمومی دارای ردیف بودجه دارند. هرچند بیش از ۸۰ درصد از حساب های شهرداری ها نزد بانک های دولتی افتتاح شده اما بیش از ۷۰ درصد از مانده حساب های این نهادها نزد بانک های غیردولتی است. به عبارت دیگر اغلب حساب های فعال و دارای گردش مالی بالای شهرداری ها نزد بانک های غیردولتی یعنی طبیعتاً نزد "بانک شهر" نگهداری می شود.

در مورد شرکت های تابعه شهرداری ها نیز به وضوح می توان مشاهده کرد که بیش از ۹۷ درصد از تعداد حساب ها و تقریباً ۱۰۰ درصد از مانده حساب های آن ها نزد بانکهای غیردولتی نگهداری می شود.

اختلاف در تعداد حساب های دولتی

بررسی های مرکز پژوهش های مجلس درباره تعداد حساب های دولتی نشان می دهد، آمارهای مختلفی در این باره وجود دارد که نشان دهنده نبود تعریف مشخصی از حساب های دولتی است.

بانک مرکزی تعداد حساب های دولتی در پایان شهریورماه ۱۳۹۳ را ۱۹۸ هزار حساب اعلام کرده در حالی که خزانه داری کل صرفاً ۹۵ هزار حساب دولتی را در پایان اسفندماه ۱۳۹۳ شناسایی کرده است.

بانک ها از حسابهای دولتی دل می کنند؟


1395/05/18
0
/
0
یک دقیقه وقت دارید؟
شما تنها یک قدم با به اشتراک گذاشتن اولین ایده خود فاصله دارید. برای انتشار مطالب خود در ارشن، لطفا ثبت‌نام خود را تکمیل کرده و شماره‌ی همراه خود را فعال نمایید.
تکمیل پروفایل
نمایش {{content.commentsTotal - content.comments.length}} نظر قبلی
علت امتیاز منفی

×
بله
خیر
تغییرات شاخص
شاخص کل
{{tepix.change}}
{{tepix.index}}
وضعیت بازار : {{closedTitle(tepix.isClosed)}}
شاخص کل
{{tepix.change}}
{{tepix.index}}
فرابورس
{{absValueChange(tepix.faraBourseChange)}}
{{tepix.faraBourseIndex}}
شاخص 50 شرکت
{{absValueChange(tepix.companyFiftyChange)}}
{{tepix.companyFiftyIndex}}
شاخص آزاد شناور
{{absValueChange(tepix.freeFloatChange)}}
{{tepix.freeFloatIndex}}
شاخص مالی
{{absValueChange(tepix.financialChange)}}
{{tepix.financialIndex}}
شاخص صنعت
{{absValueChange(tepix.indastryChange)}}
{{tepix.indastryIndex}}
2222
33333