رسانه اجتماعی - تحلیلی بازار سرمایه

رونق بی‌ضابطه صندوق‌های قرض‌الحسنه در سایه ضعف نظام تأمین مالی خرد
اهمیت : مهم

9

صندوق قرض الحسنه هرچند تحت عنوان مؤسسه ای غیرانتفاعی تأسیس می شود، اما مؤسسان آن بعضاً اهداف انتفاعی را دنبال می کنند تا در نبود نظام تأمین مالی خرد، از سپرده گذاری افراد نیازمند نفع ببرند
خبرگزاری تسنیم:

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، در بررسی وضعیت مالی صندوق های قرض الحسنه تاکنون کار علمی و دقیقی انجام نشده است و آمار و اطلاعات مورد نیاز راجع به نحوه و میزان فعالیت این نهاد مهم وجود ندارد. به همین دلیل با استفاده از آمار محدود در دسترس تحلیلی انجام شده است که در ادامه این بخش به آن اشاره خواهد شد؛ ولی آنچه مسلم است برای تحلیل آماری بیش از 3000 صندوق قرض الحسنه باید نهادی متصدی جمع آوری آمار مربوط شده و سپس طبق آمار جمع آوری شده تحلیل آماری صورت پذیرد.

طبق بررسی های انجام شده توسط مرکز پژوهش های مجلس، در سال ۱۳۵۹ در جمهوری اسلامی ایران ۶۴۰ صندوق قرض الحسنه در نقاط مختلف کشور وجود داشته که ۱۴۱ صندوق آن در تهران، ۱۳۴ صندوق در اصفهان و ۳۶۵ صندوق در سایر مناطق کشور مستقر بوده اند.

مرکز آمار ایران برای اولین بار در سال ۱۳۷۴ و سپس در سالهای ۱۳۷۹ و ۱۳۸۰ و آخرین بار در سال ۱۳۸۴ به منظور جمع آوری اطلاعات صندوق های قرض الحسنه طرحی را اجرا کرد.

نتایج اجرای طرح سال ۱۳۸۰ نشان می دهد در سال ۱۳۷۹ تعداد ۱۲۲۹ صندوق قرض الحسنه در سطح کشور در زمینه ارائه خدمات واسطه گری مالی فعالیت داشته اند. استان های اصفهان، تهران و مازندران به ترتیب با ۳۰، ۱۵.۶ و ۱۴.۷ درصد بیشترین سهم از لحاظ تعداد صندوق قرض الحسنه را داشتند. همچنین این بررسی نشان می دهد استان های اصفهان، تهران و مازندران بالغ بر۶۰ درصد صندوق های قرض الحسنه کل کشور را به خود اختصاص داده اند. این درحالی است که از مجموع ۲۱۱۰ میلیارد ریال سپرده، نزدیک به ۱۵۷۳ میلیارد ریال یعنی ۷۴.۵ درصد به صورت وام به مشتریان صندوق اعطا شده است.

از مجموع کل وام اعطایی نزدیک به ۹۵۳ میلیارد ریال یعنی ۶۰.۶ درصد مستهلک شده است. به این ترتیب استان تهران با نزدیک به ۵۷۳ میلیارد ریال (۲۷ درصد) بیشترین مبلغ سپرده را به خود اختصاص داده و بعد از آن استان های اصفهان با ۵۷۱ میلیارد ریال، مازندران ۳۱۴ میلیارد ریال، خراسان ۱۵۷ میلیارد ریال و آذربایجان شرقی با ۱۱۲ میلیارد ریال قرار داشتند. درحالی که از لحاظ وام اعطایی استان اصفهان با ۵۰۲ میلیارد ریال در ردیف اول قرار داشت و بعد از آن استان تهران با ۳۷۹ میلیارد ریال، استان خراسان با ۱۶۷ میلیارد و استان مازندران با ۱۶۰ میلیارد ریال قرار می گرفتند.

از لحاظ تشکیل سرمایه ثابت ۹ میلیارد و ۴۰۷ میلیون ریال در صندوق های قرض الحسنه سرمایه ثابت تشکیل شده که از این میان بخش ساختمان با ۳ میلیارد و ۸۲۱ میلیون ریال به تنهایی بالغ بر ۴۰.۶ درصد ارزش سرمایه ثابت را به خود اختصاص داده است.

با وجود نبود آمار دقیق در مورد مقدار نقدینگی در اختیار این صندوق ها، برآوردها نشان می دهد میزان نقدینگی در اختیار صندوق های قرض الحسنه کمتر از ۵ درصد کل نقدینگی است.

در جدول ذیل آمار مربوط به صندوق های قرض الحسنه به ترتیب از استان هایی که بیشترین تعداد صندوق ها در آن قرار دارد ارائه شده و همچنین سهم هر استان از تعداد کل صندوق های قرض الحسنه و نسبت و ارقام تجمعی محاسبه شده است.

استانهای اصفهان، خراسان، تهران، مازندران و کرمان بیشترین صندوقهای قرض الحسنه کشور را در خود جای داده اند به نحوی که از ۴۳۵۷ صندوق قرضالحسنه در کل کشور ۲۸۶۳ صندوق یعنی بیش از ۶۰ درصد صندوقهای قرض الحسنه در این ۵ استان واقع شده است. این درحالی است که استان اصفهان که مقام اول را از نظر تعداد صندوق های قرض الحسنه به خود اختصاص داده است معادل ۱۸ استان دیگر کشور دارای صندوق قرض الحسنه است که از تمرکز این مؤسسات در این استان حکایت دارد. نکته دیگر در مورد این استان اینکه شهرستان خمینی شهر به عنوان کوچکترین شهرستان استان و ایران به لحاظ وسعت؛ بیش از ۴ استان انتهای جدول دارای صندوق قرض الحسنه است.

هرچند میانگین صندوق های قرض الحسنه در هر استان حدود ۱۵۵ صندوق قرض الحسنه است اما انحراف معیار معادل ۸۰۷ صندوق در جامعه آماری فوق مؤید پراکندگی از میانگین و تمرکز این مؤسسات در تعداد کمی از استانهاست و لذا حدود ۸۲ درصد صندوقها در ۳۵ درصد استانها متمرکز است. این درحالی است که ۱۸ استان یعنی ۶۵ درصد استانها دارای کمتر از ۱۲۲ صندوق قرض الحسنه می باشند.

هرچند بالا بودن تعداد صندوقهای قرض الحسنه در استان های برخوردار، به علت بالا بودن درآمد سرانه در این استانهاست اما این مسئله از عدم کارآیی نظام تأمین مالی خرد که در اکثر کشورهای درحال توسعه به عنوان ابزاری برای فقرزدایی در مناطق محروم استفاده می شود، حکایت دارد و نشان دهنده این مسئله است که صندوق قرض الحسنه هرچند تحت عنوان مؤسسه ای غیرانتفاعی تأسیس می شود، اما مؤسسان آن بعضاً اهداف انتفاعی را دنبال می کنند. ریشه های فرهنگی تأسیس مؤسسات اعتباری مردمی در استان های اصفهان و خراسان نیز می تواند از علل شکل گیری گسترده صندوق های قرض الحسنه در این استانها باشد.


برچسب‌ها:

نظر کارشناس: تاثیر این خبر بر بازار غیرقابل پیش‌بینی است.

صندوق قرض الحسنه هرچند تحت عنوان مؤسسه ای غیرانتفاعی تأسیس می شود، اما مؤسسان آن بعضاً اهداف انتفاعی را دنبال می کنند تا در نبود نظام تأمین مالی خرد، از سپرده گذاری افراد نیازمند نفع ببرند
خبرگزاری تسنیم:

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، در بررسی وضعیت مالی صندوق های قرض الحسنه تاکنون کار علمی و دقیقی انجام نشده است و آمار و اطلاعات مورد نیاز راجع به نحوه و میزان فعالیت این نهاد مهم وجود ندارد. به همین دلیل با استفاده از آمار محدود در دسترس تحلیلی انجام شده است که در ادامه این بخش به آن اشاره خواهد شد؛ ولی آنچه مسلم است برای تحلیل آماری بیش از 3000 صندوق قرض الحسنه باید نهادی متصدی جمع آوری آمار مربوط شده و سپس طبق آمار جمع آوری شده تحلیل آماری صورت پذیرد.

طبق بررسی های انجام شده توسط مرکز پژوهش های مجلس، در سال ۱۳۵۹ در جمهوری اسلامی ایران ۶۴۰ صندوق قرض الحسنه در نقاط مختلف کشور وجود داشته که ۱۴۱ صندوق آن در تهران، ۱۳۴ صندوق در اصفهان و ۳۶۵ صندوق در سایر مناطق کشور مستقر بوده اند.

مرکز آمار ایران برای اولین بار در سال ۱۳۷۴ و سپس در سالهای ۱۳۷۹ و ۱۳۸۰ و آخرین بار در سال ۱۳۸۴ به منظور جمع آوری اطلاعات صندوق های قرض الحسنه طرحی را اجرا کرد.

نتایج اجرای طرح سال ۱۳۸۰ نشان می دهد در سال ۱۳۷۹ تعداد ۱۲۲۹ صندوق قرض الحسنه در سطح کشور در زمینه ارائه خدمات واسطه گری مالی فعالیت داشته اند. استان های اصفهان، تهران و مازندران به ترتیب با ۳۰، ۱۵.۶ و ۱۴.۷ درصد بیشترین سهم از لحاظ تعداد صندوق قرض الحسنه را داشتند. همچنین این بررسی نشان می دهد استان های اصفهان، تهران و مازندران بالغ بر۶۰ درصد صندوق های قرض الحسنه کل کشور را به خود اختصاص داده اند. این درحالی است که از مجموع ۲۱۱۰ میلیارد ریال سپرده، نزدیک به ۱۵۷۳ میلیارد ریال یعنی ۷۴.۵ درصد به صورت وام به مشتریان صندوق اعطا شده است.

از مجموع کل وام اعطایی نزدیک به ۹۵۳ میلیارد ریال یعنی ۶۰.۶ درصد مستهلک شده است. به این ترتیب استان تهران با نزدیک به ۵۷۳ میلیارد ریال (۲۷ درصد) بیشترین مبلغ سپرده را به خود اختصاص داده و بعد از آن استان های اصفهان با ۵۷۱ میلیارد ریال، مازندران ۳۱۴ میلیارد ریال، خراسان ۱۵۷ میلیارد ریال و آذربایجان شرقی با ۱۱۲ میلیارد ریال قرار داشتند. درحالی که از لحاظ وام اعطایی استان اصفهان با ۵۰۲ میلیارد ریال در ردیف اول قرار داشت و بعد از آن استان تهران با ۳۷۹ میلیارد ریال، استان خراسان با ۱۶۷ میلیارد و استان مازندران با ۱۶۰ میلیارد ریال قرار می گرفتند.

از لحاظ تشکیل سرمایه ثابت ۹ میلیارد و ۴۰۷ میلیون ریال در صندوق های قرض الحسنه سرمایه ثابت تشکیل شده که از این میان بخش ساختمان با ۳ میلیارد و ۸۲۱ میلیون ریال به تنهایی بالغ بر ۴۰.۶ درصد ارزش سرمایه ثابت را به خود اختصاص داده است.

با وجود نبود آمار دقیق در مورد مقدار نقدینگی در اختیار این صندوق ها، برآوردها نشان می دهد میزان نقدینگی در اختیار صندوق های قرض الحسنه کمتر از ۵ درصد کل نقدینگی است.

در جدول ذیل آمار مربوط به صندوق های قرض الحسنه به ترتیب از استان هایی که بیشترین تعداد صندوق ها در آن قرار دارد ارائه شده و همچنین سهم هر استان از تعداد کل صندوق های قرض الحسنه و نسبت و ارقام تجمعی محاسبه شده است.

استانهای اصفهان، خراسان، تهران، مازندران و کرمان بیشترین صندوقهای قرض الحسنه کشور را در خود جای داده اند به نحوی که از ۴۳۵۷ صندوق قرضالحسنه در کل کشور ۲۸۶۳ صندوق یعنی بیش از ۶۰ درصد صندوقهای قرض الحسنه در این ۵ استان واقع شده است. این درحالی است که استان اصفهان که مقام اول را از نظر تعداد صندوق های قرض الحسنه به خود اختصاص داده است معادل ۱۸ استان دیگر کشور دارای صندوق قرض الحسنه است که از تمرکز این مؤسسات در این استان حکایت دارد. نکته دیگر در مورد این استان اینکه شهرستان خمینی شهر به عنوان کوچکترین شهرستان استان و ایران به لحاظ وسعت؛ بیش از ۴ استان انتهای جدول دارای صندوق قرض الحسنه است.

هرچند میانگین صندوق های قرض الحسنه در هر استان حدود ۱۵۵ صندوق قرض الحسنه است اما انحراف معیار معادل ۸۰۷ صندوق در جامعه آماری فوق مؤید پراکندگی از میانگین و تمرکز این مؤسسات در تعداد کمی از استانهاست و لذا حدود ۸۲ درصد صندوقها در ۳۵ درصد استانها متمرکز است. این درحالی است که ۱۸ استان یعنی ۶۵ درصد استانها دارای کمتر از ۱۲۲ صندوق قرض الحسنه می باشند.

هرچند بالا بودن تعداد صندوقهای قرض الحسنه در استان های برخوردار، به علت بالا بودن درآمد سرانه در این استانهاست اما این مسئله از عدم کارآیی نظام تأمین مالی خرد که در اکثر کشورهای درحال توسعه به عنوان ابزاری برای فقرزدایی در مناطق محروم استفاده می شود، حکایت دارد و نشان دهنده این مسئله است که صندوق قرض الحسنه هرچند تحت عنوان مؤسسه ای غیرانتفاعی تأسیس می شود، اما مؤسسان آن بعضاً اهداف انتفاعی را دنبال می کنند. ریشه های فرهنگی تأسیس مؤسسات اعتباری مردمی در استان های اصفهان و خراسان نیز می تواند از علل شکل گیری گسترده صندوق های قرض الحسنه در این استانها باشد.


برچسب‌ها:

نظر کارشناس: تاثیر این خبر بر بازار غیرقابل پیش‌بینی است.
1394/09/14
0
/
1
یک دقیقه وقت دارید؟
شما تنها یک قدم با به اشتراک گذاشتن اولین ایده خود فاصله دارید. برای انتشار مطالب خود در ارشن، لطفا ثبت‌نام خود را تکمیل کرده و شماره‌ی همراه خود را فعال نمایید.
تکمیل پروفایل
نمایش {{content.commentsTotal - content.comments.length}} نظر قبلی
علت امتیاز منفی

×
بله
خیر
تغییرات شاخص
شاخص کل
{{tepix.change}}
{{tepix.index}}
وضعیت بازار : {{closedTitle(tepix.isClosed)}}
شاخص کل
{{tepix.change}}
{{tepix.index}}
فرابورس
{{absValueChange(tepix.faraBourseChange)}}
{{tepix.faraBourseIndex}}
شاخص 50 شرکت
{{absValueChange(tepix.companyFiftyChange)}}
{{tepix.companyFiftyIndex}}
شاخص آزاد شناور
{{absValueChange(tepix.freeFloatChange)}}
{{tepix.freeFloatIndex}}
شاخص مالی
{{absValueChange(tepix.financialChange)}}
{{tepix.financialIndex}}
شاخص صنعت
{{absValueChange(tepix.indastryChange)}}
{{tepix.indastryIndex}}
2222
33333