رسانه اجتماعی - تحلیلی بازار سرمایه
مطالب معصومه عیدانی
ارتباطات معصومه عیدانی
...

عنوان بلاگ : ساز و کار معاملات آپشن- قسمت اول
دسته : معاملات آتی


خلاصه اختیار معامله قراردادی است که به خریدار ان حق خرید یا فروش دارایی پایه یا ابزار مالی با یک قیمت اعمال معین و در یک تاریخ خاص را می دهد ولی خریدار در اجرای آن تعهد ندارد. فروشنده نزد کارگزاری برای انجام معامله خرید یا فروش، اگر خریدار خواهان اعمال باشد تعهد می دهد. اختیاری که به دارنده ان اجازه می دهد که دارایی را به قیمت مشخص خریداری کند اختیار خرید نامیده می شود. اختیاری که به دارنده آن اجازه می دهد که دارایی را به قیمت مشخص به فروش برساند اختیار فروش نامیده می شود.

اختیار معامله در گذر زمان

اگر بخواهیم رد معاملات آپشن را در دنیا بگیریم، به سال ۱۹۷۳ میلادی، زمانی که اولین بورس اختیار معامله در شیکاگو تاسیس شد، می رسیم. پس از آن، چندین بورس سهام و تقریبا تمامی بورس های قراردادهای آتی (futures) به استفاده از ابزار اختیار معامله اقدام کردند.گرچه در ابتدا در کارایی و میزان استقبال از این اوراق تردید وجود داشت، با بالا رفتن تقاضای سرمایه گذاری با استفاده از اوراق اختیار معامله، حجم معاملات این اوراق در دهه ۱۹۸۰، از حجم معاملات خود سهام پیشی گرفت.

واما در ایران؛در سال ۱۳۸۷ کمیته فقهی مصوبه این اوراق را منتشر کرد و در سال ۱۳۹۰ پس از تهیه دستورالعمل توسط شرکت بورس به سازمان بورس پیشنهاد و تصویب شد. البته دستورالعمل مذکور، اخیرا اصلاح شده است.

قرارداد اختیار معامله

قرارداد اختیار معامله به این صورت تعریف می شود← قراردادی دوطرفه بین خریدار و فروشنده است که براساس آن خریدار قرارداد حق -نه الزام و نه تعهد- دارد که مقدار معینی از دارایی مندرج در قرارداد را با قیمت معین و در زمان مشخص بخرد و یا بفروشد.

آنچه از تعریف فوق استنباط می شود این مطلب است که دارنده قرارداد، هیچ الزام و تعهدی برای اعمال حق ندارد و در صورت صرفنظر وی از اجرای قرارداد، مبلغی را که در ازای خرید حق پرداخته است، از دست می دهد. اما فروشنده حق، در صورت درخواست خریدار مجبور به اجرای قرارداد است.

روشهای اختیار معامله

  1. اختیار معامله اروپایی: اختیار معامله فقط در تاریخ سررسید امکان اعمال وجود دارد.
  2. اختیار معامله امریکایی: اختیار معامله ممکن است در روزهای قبل از سررسید معامله شود(امکان اعمال قبل از سررسید وجود دارد)
  3. اختیار معامله برمودا: اختیار معامله ممکن است در تاریخ های مشخص شده از قبل و یا قبل از سررسید اعمال شود. در واقع ترکیبی از امریکایی و اروپایی است. علت این نامگذاری این است که برمودان منطقه ای بین دو قاره اروپا و آمریکا است.
  4. اختیار معامله اسیایی: اختیار معامله آسیایی که به اختیار میانگین (Average option) نیز معروف است، اختیار معامله ای است که تسویه نهایی آن به قیمت میانگین دارایی پایه در طول مدت زمان عمر اختیار معامله بستگی دارد. محاسبه این نوع اختیار معامله برای اولین بار مربوط به اختیار معامله نفت خام است که توسط دو متخصص بانکی به نام های David Spaughton و Mark Standish که در توکیو حضور داشتند، صورت گرفت و به علت حضورشان در توکیو آن را اختیار معامله آسیایی نام نهادند.
  5. اختیار معامله بلامانع: اختیار معامله با ویژگیهای عمومی که موقعی میتواند اعمال شود که قیمت اوراق بهادار پایه از سطح خاصی بگذرد
  6. اختیار معامله نامتعارف : هر یک از طبقه های بزرگ از اختیار معامله که ممکن است شامل ساختارهای پیچیده مالی باشد.

در بازار ایران از اختیار معامله خرید با روش اروپایی رونمایی شده است. بنابراین خریدار باید تا زمان سررسید صبر نماید تا بتواند حق خود را اعمال کند اما اگر در این مدت به هر دلیل پشیمان شود و یا پیش بینی سرمایه گذار از قیمت اعمال تغییر کند، می تواند آن را از قبل سررسید به فروش برساند.

معاملات اختیار با توجه به نوع حقوق اختیار به : ۱- اختیار خرید و ۲- اختیار فروش تقسیم می شود. اکنون با مثالی هر دو قرارداد فوق را توضیح می دهیم.

مثال اختیار خرید:

فرض کنیم سرمایه گذاری تصمیم به خرید قرارداد اختیار خرید شرکتی به میزان ۱۰۰ سهم و با قیمت توافقی ۱۰۰۰۰ ریال بابت هر سهم بگیرد. مدت قرارداد چهار ماه و قیمت قرارداد ۵۰۰ ریال و همچنین قیمت جاری سهم شرکت مورد مثال ۹۸۰۰ می باشد. بنابراین هزینه اولیه سرمایه گذاری می شود :

۵۰۰۰۰=۵۰۰*۱۰۰

اکنون حالتی را در نظر بگیرید که قرارداد اختیار به تاریخ انقضای خود رسیده اما قیمت روز سهم از قیمت سررسید کمتر شده است. پس سرمایه گذار تصمیم می گیرد که قرارداد خود را اعمال نکند و در عوض به میزان همان هزینه اولیه سرمایه گذاری، ضرر می کند.

اما در حالتی که قیمت روز سهم ازقیمت سررسید بیشتر شود مثلا ۱۱۵۰۰ شود، سرمایه گذار قرارداد را به اجرا می گذارد و سود می برد. بنابراین بازدهی قرارداد اختیار برای سرمایه گذار فوق به شرح زیر است:

قیمت سهم در زمان سررسید۱۱۵۰۰ ریال
بازدهی قرارداد در هنگام اجرای قرارداد۱۵۰۰۰۰= ۱۰۰* (۱۱۵۰۰-۱۰۰۰۰)
بازدهی خالص۱۰۰۰۰=۱۵۰۰۰۰-۵۰۰۰۰

مثال اختیار فروش:

اکنون فرض کنیم سرمایه گذاری تصمیم به خرید قرارداد اختیار فروش سهام شرکتی به میزان ۱۰۰ سهم و با قیمت توافقی ۷۰۰۰ ریال بابت هر سهم، بگیرد. مدت قرارداد سهماه و قیمت قرارداد ۷۰۰ریال و همچنین قیمت جاری سهم شرکت مورد مثال ۶۵۰۰می باشد. بنابراین هزینه اولیه سرمایه گذاری می شود :

۷۰۰۰۰=۷۰۰*۱۰۰

اکنون حالتی را در نظر بگیرید که قرارداد اختیار به تاریخ انقضای خود رسیده اما قیمت روز سهم از قیمت سررسید کمتر شده است( مثلا۵۵۰۰). پس سرمایه گذار تصمیم می گیرد که قرارداد خود را اعمال کند و سود می کند. بدین صورت که در زمان انقضای قرار داد که قیمت روز سهم به ۵۵۰۰ کاهش یافته، سرمایه گذار براساس قرارداد ۱۰۰ سهم می خرد و با قیمت ۷۰۰۰می فرشود. تفاوت دو قیمت ( قیمت جاری سهم و قیمت سررسید) می شود۱۵۰۰ریال که این تفاوت قیمت، سود هر سهم است. اکنون اگر سود خالص را بخواهیم محاسبه کنیم می شود.

۸۰۰۰۰=۷۰۰۰۰-(۱۰۰*۱۵۰۰)

اما در حالتی که قیمت روز سهم ازقیمت سررسید بیشتر شود قرارداد اختیار فروش ارزش ندارد و سرمایه گذار مبلغ ۷۰۰۰۰ ریال سرمایه گذاری اولیه را از دست می دهد.

وضعیت اختیار معامله از لحاظ بازدهی

  1. قرارداد اختیار معامله در سود : چنانچه فرد خریدار با اعمال آن به سود برسد.
  2. قرارداد اختیار معامله بی تفاوت: چنانچه فرد خریدار با اعمال آن نه به سود برسد و نه زیان کند.
  3. قرارداد اختیار معامله در زیان: چنانچه فرد خریدار با اعمال آن زیان کند مشخص است که در این حالت فرد قرارداد خود را اعمال نمی کند مگر این که مراقب قرارداد خود نباشد.

به طور کلی می توان وضعیت بازدهی اختیارمعامله خرید و فروش را به صورت زیر ترسیم نمود:

نوع قرار دادقیمت نقدی>قیمت اعمالقیمت نقدی=قیمت اعمالقیمت نقدی<قیمت اعمال
اختیار خریداختیار معامله در سود استاختیار معامله بی تفاوت استاختیار معامله در زیان است
اختیار فروشاختیار معامله در زیان استاختیار معامله بی تفاوت استاختیار معامه در سود است
منابع:
  • تحقیقات نگارنده و سایت بورس کالا

خلاصه اختیار معامله قراردادی است که به خریدار ان حق خرید یا فروش دارایی پایه یا ابزار مالی با یک قیمت اعمال معین و در یک تاریخ خاص را می دهد ولی خریدار در اجرای آن تعهد ندارد. فروشنده نزد کارگزاری برای انجام معامله خرید یا فروش، اگر خریدار خواهان اعمال باشد تعهد می دهد. اختیاری که به دارنده ان اجازه می دهد که دارایی را به قیمت مشخص خریداری کند اختیار خرید نامیده می شود. اختیاری که به دارنده آن اجازه می دهد که دارایی را به قیمت مشخص به فروش برساند اختیار فروش نامیده می شود.

اختیار معامله در گذر زمان

اگر بخواهیم رد معاملات آپشن را در دنیا بگیریم، به سال ۱۹۷۳ میلادی، زمانی که اولین بورس اختیار معامله در شیکاگو تاسیس شد، می رسیم. پس از آن، چندین بورس سهام و تقریبا تمامی بورس های قراردادهای آتی (futures) به استفاده از ابزار اختیار معامله اقدام کردند.گرچه در ابتدا در کارایی و میزان استقبال از این اوراق تردید وجود داشت، با بالا رفتن تقاضای سرمایه گذاری با استفاده از اوراق اختیار معامله، حجم معاملات این اوراق در دهه ۱۹۸۰، از حجم معاملات خود سهام پیشی گرفت.

واما در ایران؛در سال ۱۳۸۷ کمیته فقهی مصوبه این اوراق را منتشر کرد و در سال ۱۳۹۰ پس از تهیه دستورالعمل توسط شرکت بورس به سازمان بورس پیشنهاد و تصویب شد. البته دستورالعمل مذکور، اخیرا اصلاح شده است.

قرارداد اختیار معامله

قرارداد اختیار معامله به این صورت تعریف می شود← قراردادی دوطرفه بین خریدار و فروشنده است که براساس آن خریدار قرارداد حق -نه الزام و نه تعهد- دارد که مقدار معینی از دارایی مندرج در قرارداد را با قیمت معین و در زمان مشخص بخرد و یا بفروشد.

آنچه از تعریف فوق استنباط می شود این مطلب است که دارنده قرارداد، هیچ الزام و تعهدی برای اعمال حق ندارد و در صورت صرفنظر وی از اجرای قرارداد، مبلغی را که در ازای خرید حق پرداخته است، از دست می دهد. اما فروشنده حق، در صورت درخواست خریدار مجبور به اجرای قرارداد است.

روشهای اختیار معامله

  1. اختیار معامله اروپایی: اختیار معامله فقط در تاریخ سررسید امکان اعمال وجود دارد.
  2. اختیار معامله امریکایی: اختیار معامله ممکن است در روزهای قبل از سررسید معامله شود(امکان اعمال قبل از سررسید وجود دارد)
  3. اختیار معامله برمودا: اختیار معامله ممکن است در تاریخ های مشخص شده از قبل و یا قبل از سررسید اعمال شود. در واقع ترکیبی از امریکایی و اروپایی است. علت این نامگذاری این است که برمودان منطقه ای بین دو قاره اروپا و آمریکا است.
  4. اختیار معامله اسیایی: اختیار معامله آسیایی که به اختیار میانگین (Average option) نیز معروف است، اختیار معامله ای است که تسویه نهایی آن به قیمت میانگین دارایی پایه در طول مدت زمان عمر اختیار معامله بستگی دارد. محاسبه این نوع اختیار معامله برای اولین بار مربوط به اختیار معامله نفت خام است که توسط دو متخصص بانکی به نام های David Spaughton و Mark Standish که در توکیو حضور داشتند، صورت گرفت و به علت حضورشان در توکیو آن را اختیار معامله آسیایی نام نهادند.
  5. اختیار معامله بلامانع: اختیار معامله با ویژگیهای عمومی که موقعی میتواند اعمال شود که قیمت اوراق بهادار پایه از سطح خاصی بگذرد
  6. اختیار معامله نامتعارف : هر یک از طبقه های بزرگ از اختیار معامله که ممکن است شامل ساختارهای پیچیده مالی باشد.

در بازار ایران از اختیار معامله خرید با روش اروپایی رونمایی شده است. بنابراین خریدار باید تا زمان سررسید صبر نماید تا بتواند حق خود را اعمال کند اما اگر در این مدت به هر دلیل پشیمان شود و یا پیش بینی سرمایه گذار از قیمت اعمال تغییر کند، می تواند آن را از قبل سررسید به فروش برساند.

معاملات اختیار با توجه به نوع حقوق اختیار به : ۱- اختیار خرید و ۲- اختیار فروش تقسیم می شود. اکنون با مثالی هر دو قرارداد فوق را توضیح می دهیم.

مثال اختیار خرید:

فرض کنیم سرمایه گذاری تصمیم به خرید قرارداد اختیار خرید شرکتی به میزان ۱۰۰ سهم و با قیمت توافقی ۱۰۰۰۰ ریال بابت هر سهم بگیرد. مدت قرارداد چهار ماه و قیمت قرارداد ۵۰۰ ریال و همچنین قیمت جاری سهم شرکت مورد مثال ۹۸۰۰ می باشد. بنابراین هزینه اولیه سرمایه گذاری می شود :

۵۰۰۰۰=۵۰۰*۱۰۰

اکنون حالتی را در نظر بگیرید که قرارداد اختیار به تاریخ انقضای خود رسیده اما قیمت روز سهم از قیمت سررسید کمتر شده است. پس سرمایه گذار تصمیم می گیرد که قرارداد خود را اعمال نکند و در عوض به میزان همان هزینه اولیه سرمایه گذاری، ضرر می کند.

اما در حالتی که قیمت روز سهم ازقیمت سررسید بیشتر شود مثلا ۱۱۵۰۰ شود، سرمایه گذار قرارداد را به اجرا می گذارد و سود می برد. بنابراین بازدهی قرارداد اختیار برای سرمایه گذار فوق به شرح زیر است:

قیمت سهم در زمان سررسید۱۱۵۰۰ ریال
بازدهی قرارداد در هنگام اجرای قرارداد۱۵۰۰۰۰= ۱۰۰* (۱۱۵۰۰-۱۰۰۰۰)
بازدهی خالص۱۰۰۰۰=۱۵۰۰۰۰-۵۰۰۰۰

مثال اختیار فروش:

اکنون فرض کنیم سرمایه گذاری تصمیم به خرید قرارداد اختیار فروش سهام شرکتی به میزان ۱۰۰ سهم و با قیمت توافقی ۷۰۰۰ ریال بابت هر سهم، بگیرد. مدت قرارداد سهماه و قیمت قرارداد ۷۰۰ریال و همچنین قیمت جاری سهم شرکت مورد مثال ۶۵۰۰می باشد. بنابراین هزینه اولیه سرمایه گذاری می شود :

۷۰۰۰۰=۷۰۰*۱۰۰

اکنون حالتی را در نظر بگیرید که قرارداد اختیار به تاریخ انقضای خود رسیده اما قیمت روز سهم از قیمت سررسید کمتر شده است( مثلا۵۵۰۰). پس سرمایه گذار تصمیم می گیرد که قرارداد خود را اعمال کند و سود می کند. بدین صورت که در زمان انقضای قرار داد که قیمت روز سهم به ۵۵۰۰ کاهش یافته، سرمایه گذار براساس قرارداد ۱۰۰ سهم می خرد و با قیمت ۷۰۰۰می فرشود. تفاوت دو قیمت ( قیمت جاری سهم و قیمت سررسید) می شود۱۵۰۰ریال که این تفاوت قیمت، سود هر سهم است. اکنون اگر سود خالص را بخواهیم محاسبه کنیم می شود.

۸۰۰۰۰=۷۰۰۰۰-(۱۰۰*۱۵۰۰)

اما در حالتی که قیمت روز سهم ازقیمت سررسید بیشتر شود قرارداد اختیار فروش ارزش ندارد و سرمایه گذار مبلغ ۷۰۰۰۰ ریال سرمایه گذاری اولیه را از دست می دهد.

وضعیت اختیار معامله از لحاظ بازدهی

  1. قرارداد اختیار معامله در سود : چنانچه فرد خریدار با اعمال آن به سود برسد.
  2. قرارداد اختیار معامله بی تفاوت: چنانچه فرد خریدار با اعمال آن نه به سود برسد و نه زیان کند.
  3. قرارداد اختیار معامله در زیان: چنانچه فرد خریدار با اعمال آن زیان کند مشخص است که در این حالت فرد قرارداد خود را اعمال نمی کند مگر این که مراقب قرارداد خود نباشد.

به طور کلی می توان وضعیت بازدهی اختیارمعامله خرید و فروش را به صورت زیر ترسیم نمود:

نوع قرار دادقیمت نقدی>قیمت اعمالقیمت نقدی=قیمت اعمالقیمت نقدی<قیمت اعمال
اختیار خریداختیار معامله در سود استاختیار معامله بی تفاوت استاختیار معامله در زیان است
اختیار فروشاختیار معامله در زیان استاختیار معامله بی تفاوت استاختیار معامه در سود است
منابع:
  • تحقیقات نگارنده و سایت بورس کالا
26 روز پیش از نهایت‌نگر
0
/
10
یک دقیقه وقت دارید؟
شما تنها یک قدم با به اشتراک گذاشتن اولین ایده خود فاصله دارید. برای انتشار مطالب خود در ارشن، لطفا ثبت‌نام خود را تکمیل کرده و شماره‌ی همراه خود را فعال نمایید.
تکمیل پروفایل
نمایش {{content.commentsTotal - content.comments.length}} نظر قبلی
علت امتیاز منفی

×
بله
خیر
تغییرات شاخص
شاخص کل
{{tepix.change}}
{{tepix.index}}
وضعیت بازار : {{closedTitle(tepix.isClosed)}}
شاخص کل
{{tepix.change}}
{{tepix.index}}
فرابورس
{{absValueChange(tepix.faraBourseChange)}}
{{tepix.faraBourseIndex}}
شاخص 50 شرکت
{{absValueChange(tepix.companyFiftyChange)}}
{{tepix.companyFiftyIndex}}
شاخص آزاد شناور
{{absValueChange(tepix.freeFloatChange)}}
{{tepix.freeFloatIndex}}
شاخص مالی
{{absValueChange(tepix.financialChange)}}
{{tepix.financialIndex}}
شاخص صنعت
{{absValueChange(tepix.indastryChange)}}
{{tepix.indastryIndex}}
2222
33333