رسانه اجتماعی - تحلیلی بازار سرمایه
...
رباب وفائی
@r.vafaei1395
236

عنوان بلاگ : اثر مار کبرا !! (Cobra Effect)
دسته : بورس اوراق بهادار


خلاصه یکی از نکاتی که در تفکر سیستمی به صورت جدی مورد تاکید قرار می‌گیرد، «افزایش افق تحلیل» است. از آنجا که این بحث بسیار مهم و گاه بسیار پیچیده است، اجازه بدهید آن را از یک مثال ساده آغاز کنیم.اثری که می‌خواهیم به آن بپردازیم «اثر کبری یا Cobra Effect» نام دارد. ..

مارکبری

سالها پیش وقتی هند مستعمره ی انگلیسی ها بود، تعداد مارهای کبری در سطح شهر دهلی زیاد شده بود و این یک خطر جدی محسوب می شد. دولت احساس کرد به تنهایی نمی تواند از عهده ی مدیریت این وضعیت بر بیاید. به همین دلیل تصمیم گرفته شد که شهروندان به مشارکت دعوت شوند. برای هر مار مرده ای که تحویل می شد، جایزه ای نقدی در نظر گرفته شد. این استراتژی ابتدا بسیار موفقیت آمیز بود و مارهای مرده ی زیادی تحویل شد. به نظر می آمد که در طول زمان باید تعداد مارهای مرده کم و کمتر می شد. اما با کمال تعجب دیده شد که تعداد مارهای مرده تحویلی هر روز در حال افزایش است!

احتمالاً می توانید دلیلش را حدس بزنید. مردم احساس کردند این کار درآمد خوبی دارد و بسیاری از آنها به پرورش مارهای کبرا پرداختند تا درآمد خوبی به دست بیاورند. ماجرا در همین جا تمام نشد. دولت اعلام کرد که دیگر برای مارهای کبرای مرده جایزه نمی دهد! حالا مردم که میدیدند این کسب و کار دیگر رونق ندارد، مارهای خود را در گوشه و کنار شهر رها کردند. هر کس مارهای خود را به دورترین نقطه از خانه اش می برد و رها می کرد و می توانید حدس بزنید که همان زمان که یک نفر در سمت دیگر شهر، مارهایش را رها می کرد، کسی هم بود که از آن سمت شهر به این طرف آمده بود تا مارهای خود را رها کند!

rat-tail

در ویتنام زمانی که مستعمره ی فرانسوی ها بود، به دلیل زیاد شدن موشها، دولت برنامه ای برای مشارکت شهروندان تدوین کرد. طبق این برنامه، شهروندان موش ها را می کشتند و دفن می کردند و دم موش را می بریدند و برای دولت می آوردند تا پاداش خود را بگیرند.

بعد از مدتی تعداد زیادی موش های دم بریده در شهر دیده می شد! مردم ضمن حمایت از موشها و کمک به رشد و تکثیر و زندگی آنها، دم های آنها را می بریدند و به دولت تحویل می دادند و دوباره موش ها را رها می کردند تا موش ها زاد و ولد کنند و درآمد بیشتری را به ارمغان بیاورند.

در هر دو مثالی که دیدیم، یک ویژگی مشترک وجود داشت و آن اینکه فقط به «نخستین تاثیر یک تصمیم» توجه شده بود. در حالی که اگر افق دید خود را گسترش دهیم و عمیق تر کنیم می توان دید که هر تصمیمی، زنجیره ای از اتفاقات را رقم می زند و بدون در نظر گرفتن این زنجیره نمی توان اثرات ناشی از یک تصمیم را تحلیل کرد.

مشابه همین تصمیم ها را در اقتصاد و فضای کسب و کار هم می توان مشاهده کرد:
index_3

در سالهای گذشته، حمایت از بنگاه های اقتصادی زودبازده، شبیه همین مشکلات را در ایران ایجاد کرد. واقعیت این است که کسب و کار، به هر حال «زود بازده» نیست و رشد و تثبیت آن زمان می برد. اعطای وامهای کوچک به مردم و انتظار از درآمدزایی سریع توسط آنها، باعث شد که بسیاری از مردم با دریافت این وام ها خودرو های قسطی بخرند و به جابجایی مسافر در سطح شهر ها بپردازند. افزایش ناگهانی عرضه خدمات در حوزه ی «حمل و نقل مسافر» باعث شد درآمدها کاهش یابد. در نهایت «جوانان بیکار» به «جوانان بدهکار» تبدیل شدند و اگر از گروه اول کار خوبی برنمی آید از گروه دوم انجام هر کار بدی را نیز می توان انتظار داشت…
index_4

در بسیاری از شرکتها، استفاده از دوربین های مدار بسته هم نتیجه ی مشابهی داشته است. احساس «دیده شدن دائمی» و «نامطلوب» بودن این حس، باعث می شود که «دیده شدن» و «دیده نشدن» به یکی از دغدغه های کارکنان تبدیل شود. قبلاً بخشی از کارکنان از کار فرار می کردند و بخشی دیگر، به کار فکر می کردند. حالا وجود دوربین ها همه را روی یک سوال متمرکز کرده: «کجا دیده می شویم؟ کجا دیده نمی شویم؟» و آمارها نشان می دهد در چنین محیط هایی، حتی کارکنان متعهد هم ترجیح می دهند ساعت و دقایق بیشتری از روز خود را در «نقاط کور» تردد کنند! بنابراین ضمن اینکه گروه اول همچنان کم کاری می کنند و با چشمان باز رو به مانیتور می خوابند و هر وقت خسته شدند به نقاط کور پناه می برند، فرار از دیده شدن و کار کردن، به دغدغه ی کارکنان متعهد نیز افزوده می شود!
نمونه هایی که خواندید در ادبیات مدیریت و تفکر سیستمی به «اثر کبری» معروف است

منابع:
  • www.farhangiannews.ir

خلاصه یکی از نکاتی که در تفکر سیستمی به صورت جدی مورد تاکید قرار می‌گیرد، «افزایش افق تحلیل» است. از آنجا که این بحث بسیار مهم و گاه بسیار پیچیده است، اجازه بدهید آن را از یک مثال ساده آغاز کنیم.اثری که می‌خواهیم به آن بپردازیم «اثر کبری یا Cobra Effect» نام دارد. ..

مارکبری

سالها پیش وقتی هند مستعمره ی انگلیسی ها بود، تعداد مارهای کبری در سطح شهر دهلی زیاد شده بود و این یک خطر جدی محسوب می شد. دولت احساس کرد به تنهایی نمی تواند از عهده ی مدیریت این وضعیت بر بیاید. به همین دلیل تصمیم گرفته شد که شهروندان به مشارکت دعوت شوند. برای هر مار مرده ای که تحویل می شد، جایزه ای نقدی در نظر گرفته شد. این استراتژی ابتدا بسیار موفقیت آمیز بود و مارهای مرده ی زیادی تحویل شد. به نظر می آمد که در طول زمان باید تعداد مارهای مرده کم و کمتر می شد. اما با کمال تعجب دیده شد که تعداد مارهای مرده تحویلی هر روز در حال افزایش است!

احتمالاً می توانید دلیلش را حدس بزنید. مردم احساس کردند این کار درآمد خوبی دارد و بسیاری از آنها به پرورش مارهای کبرا پرداختند تا درآمد خوبی به دست بیاورند. ماجرا در همین جا تمام نشد. دولت اعلام کرد که دیگر برای مارهای کبرای مرده جایزه نمی دهد! حالا مردم که میدیدند این کسب و کار دیگر رونق ندارد، مارهای خود را در گوشه و کنار شهر رها کردند. هر کس مارهای خود را به دورترین نقطه از خانه اش می برد و رها می کرد و می توانید حدس بزنید که همان زمان که یک نفر در سمت دیگر شهر، مارهایش را رها می کرد، کسی هم بود که از آن سمت شهر به این طرف آمده بود تا مارهای خود را رها کند!

rat-tail

در ویتنام زمانی که مستعمره ی فرانسوی ها بود، به دلیل زیاد شدن موشها، دولت برنامه ای برای مشارکت شهروندان تدوین کرد. طبق این برنامه، شهروندان موش ها را می کشتند و دفن می کردند و دم موش را می بریدند و برای دولت می آوردند تا پاداش خود را بگیرند.

بعد از مدتی تعداد زیادی موش های دم بریده در شهر دیده می شد! مردم ضمن حمایت از موشها و کمک به رشد و تکثیر و زندگی آنها، دم های آنها را می بریدند و به دولت تحویل می دادند و دوباره موش ها را رها می کردند تا موش ها زاد و ولد کنند و درآمد بیشتری را به ارمغان بیاورند.

در هر دو مثالی که دیدیم، یک ویژگی مشترک وجود داشت و آن اینکه فقط به «نخستین تاثیر یک تصمیم» توجه شده بود. در حالی که اگر افق دید خود را گسترش دهیم و عمیق تر کنیم می توان دید که هر تصمیمی، زنجیره ای از اتفاقات را رقم می زند و بدون در نظر گرفتن این زنجیره نمی توان اثرات ناشی از یک تصمیم را تحلیل کرد.

مشابه همین تصمیم ها را در اقتصاد و فضای کسب و کار هم می توان مشاهده کرد:
index_3

در سالهای گذشته، حمایت از بنگاه های اقتصادی زودبازده، شبیه همین مشکلات را در ایران ایجاد کرد. واقعیت این است که کسب و کار، به هر حال «زود بازده» نیست و رشد و تثبیت آن زمان می برد. اعطای وامهای کوچک به مردم و انتظار از درآمدزایی سریع توسط آنها، باعث شد که بسیاری از مردم با دریافت این وام ها خودرو های قسطی بخرند و به جابجایی مسافر در سطح شهر ها بپردازند. افزایش ناگهانی عرضه خدمات در حوزه ی «حمل و نقل مسافر» باعث شد درآمدها کاهش یابد. در نهایت «جوانان بیکار» به «جوانان بدهکار» تبدیل شدند و اگر از گروه اول کار خوبی برنمی آید از گروه دوم انجام هر کار بدی را نیز می توان انتظار داشت…
index_4

در بسیاری از شرکتها، استفاده از دوربین های مدار بسته هم نتیجه ی مشابهی داشته است. احساس «دیده شدن دائمی» و «نامطلوب» بودن این حس، باعث می شود که «دیده شدن» و «دیده نشدن» به یکی از دغدغه های کارکنان تبدیل شود. قبلاً بخشی از کارکنان از کار فرار می کردند و بخشی دیگر، به کار فکر می کردند. حالا وجود دوربین ها همه را روی یک سوال متمرکز کرده: «کجا دیده می شویم؟ کجا دیده نمی شویم؟» و آمارها نشان می دهد در چنین محیط هایی، حتی کارکنان متعهد هم ترجیح می دهند ساعت و دقایق بیشتری از روز خود را در «نقاط کور» تردد کنند! بنابراین ضمن اینکه گروه اول همچنان کم کاری می کنند و با چشمان باز رو به مانیتور می خوابند و هر وقت خسته شدند به نقاط کور پناه می برند، فرار از دیده شدن و کار کردن، به دغدغه ی کارکنان متعهد نیز افزوده می شود!
نمونه هایی که خواندید در ادبیات مدیریت و تفکر سیستمی به «اثر کبری» معروف است

منابع:
  • www.farhangiannews.ir
1393/12/10 از نهایت‌نگر
0
/
34
یک دقیقه وقت دارید؟
شما تنها یک قدم با به اشتراک گذاشتن اولین ایده خود فاصله دارید. برای انتشار مطالب خود در ارشن، لطفا ثبت‌نام خود را تکمیل کرده و شماره‌ی همراه خود را فعال نمایید.
تکمیل پروفایل
نمایش {{content.commentsTotal - content.comments.length}} نظر قبلی
علت امتیاز منفی

×
بله
خیر
تغییرات شاخص
شاخص کل
{{tepix.change}}
{{tepix.index}}
وضعیت بازار : {{closedTitle(tepix.isClosed)}}
شاخص کل
{{tepix.change}}
{{tepix.index}}
فرابورس
{{absValueChange(tepix.faraBourseChange)}}
{{tepix.faraBourseIndex}}
شاخص 50 شرکت
{{absValueChange(tepix.companyFiftyChange)}}
{{tepix.companyFiftyIndex}}
شاخص آزاد شناور
{{absValueChange(tepix.freeFloatChange)}}
{{tepix.freeFloatIndex}}
شاخص مالی
{{absValueChange(tepix.financialChange)}}
{{tepix.financialIndex}}
شاخص صنعت
{{absValueChange(tepix.indastryChange)}}
{{tepix.indastryIndex}}
2222
33333