رسانه اجتماعی - تحلیلی بازار سرمایه
مطالب معصومه عیدانی
ارتباطات معصومه عیدانی
...

عنوان بلاگ : صنعت روغن کشی


خلاصه خبری می خواندم مبنی بر اینکه در این فصل بازار جهانی وابستگی بیش از پیشی به روغنکشی سویا خواهد داشت .علت هم پدیده ال نینو ذکر شده بود که در سال ۹۸ آخرین پدیده شدید ال نینو سهم روغن سویا را به ۴۵% افزایش داد و این سهم در سال ۲۰۱۶ نیز مشهود خواهد بود ولی نه به اندازه سال ۹۸ .و از کمبود دانه های روغنی دیگر و این که چه فشار قیمتی به کنجاله وارد می شود. پس تصمیم گرفتم یک گشتی در صنعت روغن کشی کشورمان بزنم و این بلاگ یه نتیجه کوچک بود که با شما به اشتراک می گذارم.

در کشور ما با ۲۷ کارخانه روغن کشی و ظرفیت تولیدی بیش از ۵/۴ میلیون تن٬ فقط ۱۵٪ ظرفیت تولید کارخانه ها فعال است. این درحالی است که کل تولید دانه های کشور ۲۰۰ هزارتن معادل ۴٪ نیاز این صنعت می باشد. از جمله عوامل تأثیر گذار بر رکود این صنعت می توان به کاهش قیمت نفت٬ فزونی عرضه نسبت به تقاضای استحصال(کنجاله ها و روغن ها)٬ بالا رفتن نرخ ارز مبادله ای٬ پایین بودن نرخ روغن در کشور به طوری مه قیمت تمام شده محصول نهایی با قیمت بازاری یکی می باشد٬ اشاره نمود.

مروری بر تاریخچه

کارخانه روغنکشی شماره یک ورامین اولین تولید کننده روغن نباتی جامد در کشور می باشد که در شهرستان ورامین در سال ۱۳۱۷ شمسی در زمینی به مساحت ۹۰۰۰۰ متر مربع شروع به فعالیت نمود.توجه به کشت دانه های روغنی در کشور از سال ۱۳۴۰ با توسعه کشت پنبه آغاز شد.

در سال۱۳۴۵ شرکت توسعه کشت دانه های روغنی تاسیس شد. کارخانجات روغن در آن سال ها به اجماع رسیدن که دانه های روغنی مورد نیاز خودشان را کشت کنند.محوریت هم با کشت سویا و آفتابگردان بود.بنابراین در آن مقطع زمانی حدود۹۰٪ نیاز داخلی کشت روغن کشور از طریق تولیدات دانه های روغنی داخلی فراهم می شد.بعدها گیاه کلزا محور کشت دانه های روغنی کشور قرار گرفت.این گیاه در همه اقلیم های گرمسیری و سردسیری قابل کشت است.در حال حاضر محور کشت دانه های روغنی در کشور کلزا است.

با گذشت زمان و با افزایش جمعیت ایران ٬ تولید داخلی متناسب با رشد جمعیت نبود. بنابراین کند شدن رشد تولید دانه های روغنی و افزایش سریع سرانه مصرف روغن نباتی در کشور سبب شد درصد خودکفایی در این کالای اساسی از حدود ۷۵٪ سال ۱۳۴۰ به کمتر از ۱۰٪ سال ۱۳۷۸ برسد.

آغاز مشکلات

در گذشته مباشر خرید دانه های روغنی تولیدی کشاورزان٬ شرکت توسعه کشت بود.اما از سال ۱۳۸۵ این امربه تعاون روستایی سپرده شده است.با این کار واسطه ای میان زارعان و بخش خصوصی قرار گرفت.بنابراین براثر افزایش هزینه خرید دانه های روغنی تولید داخل برای کارخانجات افزایش می یابد.

البته بر اساس ابلاغ شماره ۹۳/۵۰۱/۱۸۸۳ مورخ ۹۳/۱۲/۲۵ قائم مقام محترم وزیر امور بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی مسئولیت خرید دانه های روغنی تولید داخل به انجمن صنفی صنایع روغن نباتی ایران تفویض و از سوی این انجمن شرکت توسعه کشت دانه های روغنی به عنوان مباشر خرید تضمینی این محصولات تعیین گرد.

این در حالی است که خرید روغن خام وارداتی هزنه کمتری برای کارخانجات دارد. همچنین دولت نهم با حذف تعرفه کنجاله و اعمال برخی سیاست ها در سال ۱۳۸۵ شرایط را برای واردات بی رویه کنجاله و روغن خام مهیا کرد.

در سال ۱۳۸۶ نیز وزارت جهاد کشاورزی طرحی تحت عنوان طرح تأمین منابع روغن نباتی کشور تهیه و اجرا کرد که در آن هدف حصول خوداتکایی حدود ۷۵٪ در تولید روغن در سال ۱۳۹۳ بود. آمارهای موجود نشان می دهد که نسبت به مواد اولیه تولید روغن نباتی حدود۹۵٪ وابستگی داریم و این موضوع نشان از عدم کارایی طرح مذکور به دلایل مختلف دارد.

کاهش تولید دانه های روغنی در کشور علاوه براینکه موجب افزایش واردات روغن خام می شود منجر به واردات کنجاله که یک محصول اساسی برای تولید مرغ و تخم مرغ است٬ می شود.

به عبارتی دیگر عدم تولید یک محصول منجر به زنجیره طولانی از واردات می شود و میلیون ها دلار باید صرف آن کرد.

استان گلستان قطب تولید دانه های روغنی

استان گلستان با بیش از ۶۰۰ هزار هکتار زمین زیر کشت٬ بیش از ۵۰٪ پنبه و ۱۰٪ گندم و نیز ۸۰٪ از دانه های روغنی را تولید می کند.سویا-بادام زمینی-کلزا- زیتون و دیگر دانه های روغنی در این استان کشت می شود.

در زمینه روغن کشی فقط ۴ کارخانه در این استان فعال است. البته در این استان تولید کنندگان دانه های روغنی و زیتون کاران بهره چندانی از کار خود ندارند. علت این امر این است که کارخانه ها باید دانه ها را نقدی از کشاورزان بخرند اما دچار کمبود نقدینگی هستند و در این زمینه بانک ها آن ها را یاری نمی کند. بنابراین بخش عمده این دانه ها و مواد اولیه تولیدی از طریق واسطه ها به خارج استان انتقال می بابد بدون آنکه ارزش افزوده ای برای تولید کننده ایجاد کند.بانک ها برای حمایت واحدهای روغن کشی فعال باید گشایش اعتبار کنند و تسهیلات ارزان ارائه دهند.

شرکت های فعال در این صنعت در بازار سرمایه

در صنعت مواد غذایی و آشامیدنی و زیرگروه تولید روغن های حیوانی و نباتی٬ سه شرکت فعال هستند:مارگارین با نماد غمارگ و صنعتی بهشهر با نمادغبشهر که در بازار بورس فعال هستند و صنعتی بهپاک با نماد بهپاک که در بازار پایه فرابورس است و در شرف عرضه اولیه در بازار عادی فرابورس می باشد.

غبشهر سهامدار عمده دو سهم غمارگ و بهپاک می باشد.فعالیت اصلی هرسه٬ تاسیس کارخانه پنبه پاک کنی٬ روغن کشی و تصفیه روغن می باشد. البته غمارگ و غبشهر در زمینه سایر مواد غذایی هم فعال می باشند اما بهپاک منحصرا در صنعت روغنن کشی فعالیت می کند.

شرکت صنعتی بهپاک در سال ۱۳۴۷ در بهشهر به ثبت رسید. روغن کشی از دانه های سویا و کلزا و تولید پروتئین گیاهی سویا از فعالیت های اصلی بهپاک است.غمارگ و غبشهر وارد کننده روغن خام می باشند و از محل بالا رفتن نرخ ارز مبادله ای ضرر هایی متحمل شده اند.

راه حل چیست

چرخ صنایع روغن کشی با دانه های روغنی می چرخد. پس برای کسری دانه های روغنی مورد نیاز بهتر است دولت سیاست های خود را به گونه ای تغییر دهد که به جای واردات روغن خانم٬ حجم واردات دانه های روغنی بیشتر وارد شود.

در این راستا طبق بند ۵ماده ۱۰۶ قانون برنامه سوم٬ دولت موظف شد به جای واردات روغن خام و کنجاله٬ به منظور حفظ اشتغال و ایجاد ارزش افزوده حاصل از فعالیت روغن کشی در داخل کشور٬ دانه های روغنی را وارد کنند.

معاون وزیر جهاد کشاورزی اعلام نموده است که شرکت های فعال در این زمینه٬ در ازاء خرید دانه های روغنی تولیدکنندگان داخلی٬ مجوز واردات روغن خام را دریافت کنند.تعرفه واردات روغن خام و کنجاله امسال ۳٪ افزایش یافته و انتظار می رود که ظرفیت تولید کارخانجات روغن کشی افزایش پیدا کند.

با اجرایی شدن برجام و آزاد شدن پول های بلوکه شده اننظار می رود که دولت سرمایه گذاری هایی را نیز در این صنعت انجام دهد.

در پایان توجه شما را به گزارش واردات روغن در۶ ماه ابتدایی امسال و مقایسه آن با مدت مشابه سال قبل جلب می کنم:

میزان واردات روغن خام و دانه و کنجاله در شش ماه نخست ۹۴

منابع:
  • نگارنده مطالب این بلاگ را از پایگاه های اطلاع رسانی متعددی جمع آوری نموده است.

خلاصه خبری می خواندم مبنی بر اینکه در این فصل بازار جهانی وابستگی بیش از پیشی به روغنکشی سویا خواهد داشت .علت هم پدیده ال نینو ذکر شده بود که در سال ۹۸ آخرین پدیده شدید ال نینو سهم روغن سویا را به ۴۵% افزایش داد و این سهم در سال ۲۰۱۶ نیز مشهود خواهد بود ولی نه به اندازه سال ۹۸ .و از کمبود دانه های روغنی دیگر و این که چه فشار قیمتی به کنجاله وارد می شود. پس تصمیم گرفتم یک گشتی در صنعت روغن کشی کشورمان بزنم و این بلاگ یه نتیجه کوچک بود که با شما به اشتراک می گذارم.

در کشور ما با ۲۷ کارخانه روغن کشی و ظرفیت تولیدی بیش از ۵/۴ میلیون تن٬ فقط ۱۵٪ ظرفیت تولید کارخانه ها فعال است. این درحالی است که کل تولید دانه های کشور ۲۰۰ هزارتن معادل ۴٪ نیاز این صنعت می باشد. از جمله عوامل تأثیر گذار بر رکود این صنعت می توان به کاهش قیمت نفت٬ فزونی عرضه نسبت به تقاضای استحصال(کنجاله ها و روغن ها)٬ بالا رفتن نرخ ارز مبادله ای٬ پایین بودن نرخ روغن در کشور به طوری مه قیمت تمام شده محصول نهایی با قیمت بازاری یکی می باشد٬ اشاره نمود.

مروری بر تاریخچه

کارخانه روغنکشی شماره یک ورامین اولین تولید کننده روغن نباتی جامد در کشور می باشد که در شهرستان ورامین در سال ۱۳۱۷ شمسی در زمینی به مساحت ۹۰۰۰۰ متر مربع شروع به فعالیت نمود.توجه به کشت دانه های روغنی در کشور از سال ۱۳۴۰ با توسعه کشت پنبه آغاز شد.

در سال۱۳۴۵ شرکت توسعه کشت دانه های روغنی تاسیس شد. کارخانجات روغن در آن سال ها به اجماع رسیدن که دانه های روغنی مورد نیاز خودشان را کشت کنند.محوریت هم با کشت سویا و آفتابگردان بود.بنابراین در آن مقطع زمانی حدود۹۰٪ نیاز داخلی کشت روغن کشور از طریق تولیدات دانه های روغنی داخلی فراهم می شد.بعدها گیاه کلزا محور کشت دانه های روغنی کشور قرار گرفت.این گیاه در همه اقلیم های گرمسیری و سردسیری قابل کشت است.در حال حاضر محور کشت دانه های روغنی در کشور کلزا است.

با گذشت زمان و با افزایش جمعیت ایران ٬ تولید داخلی متناسب با رشد جمعیت نبود. بنابراین کند شدن رشد تولید دانه های روغنی و افزایش سریع سرانه مصرف روغن نباتی در کشور سبب شد درصد خودکفایی در این کالای اساسی از حدود ۷۵٪ سال ۱۳۴۰ به کمتر از ۱۰٪ سال ۱۳۷۸ برسد.

آغاز مشکلات

در گذشته مباشر خرید دانه های روغنی تولیدی کشاورزان٬ شرکت توسعه کشت بود.اما از سال ۱۳۸۵ این امربه تعاون روستایی سپرده شده است.با این کار واسطه ای میان زارعان و بخش خصوصی قرار گرفت.بنابراین براثر افزایش هزینه خرید دانه های روغنی تولید داخل برای کارخانجات افزایش می یابد.

البته بر اساس ابلاغ شماره ۹۳/۵۰۱/۱۸۸۳ مورخ ۹۳/۱۲/۲۵ قائم مقام محترم وزیر امور بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی مسئولیت خرید دانه های روغنی تولید داخل به انجمن صنفی صنایع روغن نباتی ایران تفویض و از سوی این انجمن شرکت توسعه کشت دانه های روغنی به عنوان مباشر خرید تضمینی این محصولات تعیین گرد.

این در حالی است که خرید روغن خام وارداتی هزنه کمتری برای کارخانجات دارد. همچنین دولت نهم با حذف تعرفه کنجاله و اعمال برخی سیاست ها در سال ۱۳۸۵ شرایط را برای واردات بی رویه کنجاله و روغن خام مهیا کرد.

در سال ۱۳۸۶ نیز وزارت جهاد کشاورزی طرحی تحت عنوان طرح تأمین منابع روغن نباتی کشور تهیه و اجرا کرد که در آن هدف حصول خوداتکایی حدود ۷۵٪ در تولید روغن در سال ۱۳۹۳ بود. آمارهای موجود نشان می دهد که نسبت به مواد اولیه تولید روغن نباتی حدود۹۵٪ وابستگی داریم و این موضوع نشان از عدم کارایی طرح مذکور به دلایل مختلف دارد.

کاهش تولید دانه های روغنی در کشور علاوه براینکه موجب افزایش واردات روغن خام می شود منجر به واردات کنجاله که یک محصول اساسی برای تولید مرغ و تخم مرغ است٬ می شود.

به عبارتی دیگر عدم تولید یک محصول منجر به زنجیره طولانی از واردات می شود و میلیون ها دلار باید صرف آن کرد.

استان گلستان قطب تولید دانه های روغنی

استان گلستان با بیش از ۶۰۰ هزار هکتار زمین زیر کشت٬ بیش از ۵۰٪ پنبه و ۱۰٪ گندم و نیز ۸۰٪ از دانه های روغنی را تولید می کند.سویا-بادام زمینی-کلزا- زیتون و دیگر دانه های روغنی در این استان کشت می شود.

در زمینه روغن کشی فقط ۴ کارخانه در این استان فعال است. البته در این استان تولید کنندگان دانه های روغنی و زیتون کاران بهره چندانی از کار خود ندارند. علت این امر این است که کارخانه ها باید دانه ها را نقدی از کشاورزان بخرند اما دچار کمبود نقدینگی هستند و در این زمینه بانک ها آن ها را یاری نمی کند. بنابراین بخش عمده این دانه ها و مواد اولیه تولیدی از طریق واسطه ها به خارج استان انتقال می بابد بدون آنکه ارزش افزوده ای برای تولید کننده ایجاد کند.بانک ها برای حمایت واحدهای روغن کشی فعال باید گشایش اعتبار کنند و تسهیلات ارزان ارائه دهند.

شرکت های فعال در این صنعت در بازار سرمایه

در صنعت مواد غذایی و آشامیدنی و زیرگروه تولید روغن های حیوانی و نباتی٬ سه شرکت فعال هستند:مارگارین با نماد غمارگ و صنعتی بهشهر با نمادغبشهر که در بازار بورس فعال هستند و صنعتی بهپاک با نماد بهپاک که در بازار پایه فرابورس است و در شرف عرضه اولیه در بازار عادی فرابورس می باشد.

غبشهر سهامدار عمده دو سهم غمارگ و بهپاک می باشد.فعالیت اصلی هرسه٬ تاسیس کارخانه پنبه پاک کنی٬ روغن کشی و تصفیه روغن می باشد. البته غمارگ و غبشهر در زمینه سایر مواد غذایی هم فعال می باشند اما بهپاک منحصرا در صنعت روغنن کشی فعالیت می کند.

شرکت صنعتی بهپاک در سال ۱۳۴۷ در بهشهر به ثبت رسید. روغن کشی از دانه های سویا و کلزا و تولید پروتئین گیاهی سویا از فعالیت های اصلی بهپاک است.غمارگ و غبشهر وارد کننده روغن خام می باشند و از محل بالا رفتن نرخ ارز مبادله ای ضرر هایی متحمل شده اند.

راه حل چیست

چرخ صنایع روغن کشی با دانه های روغنی می چرخد. پس برای کسری دانه های روغنی مورد نیاز بهتر است دولت سیاست های خود را به گونه ای تغییر دهد که به جای واردات روغن خانم٬ حجم واردات دانه های روغنی بیشتر وارد شود.

در این راستا طبق بند ۵ماده ۱۰۶ قانون برنامه سوم٬ دولت موظف شد به جای واردات روغن خام و کنجاله٬ به منظور حفظ اشتغال و ایجاد ارزش افزوده حاصل از فعالیت روغن کشی در داخل کشور٬ دانه های روغنی را وارد کنند.

معاون وزیر جهاد کشاورزی اعلام نموده است که شرکت های فعال در این زمینه٬ در ازاء خرید دانه های روغنی تولیدکنندگان داخلی٬ مجوز واردات روغن خام را دریافت کنند.تعرفه واردات روغن خام و کنجاله امسال ۳٪ افزایش یافته و انتظار می رود که ظرفیت تولید کارخانجات روغن کشی افزایش پیدا کند.

با اجرایی شدن برجام و آزاد شدن پول های بلوکه شده اننظار می رود که دولت سرمایه گذاری هایی را نیز در این صنعت انجام دهد.

در پایان توجه شما را به گزارش واردات روغن در۶ ماه ابتدایی امسال و مقایسه آن با مدت مشابه سال قبل جلب می کنم:

میزان واردات روغن خام و دانه و کنجاله در شش ماه نخست ۹۴

منابع:
  • نگارنده مطالب این بلاگ را از پایگاه های اطلاع رسانی متعددی جمع آوری نموده است.
1394/09/15 از نهایت‌نگر
0
/
15
یک دقیقه وقت دارید؟
شما تنها یک قدم با به اشتراک گذاشتن اولین ایده خود فاصله دارید. برای انتشار مطالب خود در ارشن، لطفا ثبت‌نام خود را تکمیل کرده و شماره‌ی همراه خود را فعال نمایید.
تکمیل پروفایل
نمایش {{content.commentsTotal - content.comments.length}} نظر قبلی
علت امتیاز منفی

×
بله
خیر
تغییرات شاخص
شاخص کل
{{tepix.change}}
{{tepix.index}}
وضعیت بازار : {{closedTitle(tepix.isClosed)}}
شاخص کل
{{tepix.change}}
{{tepix.index}}
فرابورس
{{absValueChange(tepix.faraBourseChange)}}
{{tepix.faraBourseIndex}}
شاخص 50 شرکت
{{absValueChange(tepix.companyFiftyChange)}}
{{tepix.companyFiftyIndex}}
شاخص آزاد شناور
{{absValueChange(tepix.freeFloatChange)}}
{{tepix.freeFloatIndex}}
شاخص مالی
{{absValueChange(tepix.financialChange)}}
{{tepix.financialIndex}}
شاخص صنعت
{{absValueChange(tepix.indastryChange)}}
{{tepix.indastryIndex}}
2222
33333