رسانه اجتماعی - تحلیلی بازار سرمایه
مطالب وحید محمدی پلارتی
ارتباطات وحید محمدی پلارتی
...

عنوان بلاگ : چگونه شایعات را تشخیص دهیم؟!
دسته : آموزشی


خلاصه اینکه شایعات چرا شکل می‌گیرند و انگیزه‌ی شایعه‌سازان چیست خود نیاز به بررسی و بحث مفصلی دارد اما تشخیص شایعات و خبرهای جعلی با آنکه گاهی ممکن است بسیار دشوار باشد زیاد هم غیرممکن نیست. تجربه‌ ها نشان‌داده است که بیشتر شایعات دارای ساختار و ویژگی‌های مشترکی هستند که حتی توسط افراد عادی نیز قابل شناسایی بوده و می‌تواند در کاهش حجم انتشار آنها تاثیر بسزایی داشته باشد. در این بلاگ به معرفی برخی از این ویژگی‌ها می‌پردازیم:

موارد موجود در بلاگ به طور مستقیم ارتباط چندانی با بازار سرمایه ندارد اما امید است بتواند در کشف برخی از شایعات موجود در بازار راهگشا باشد:

منبع (رفرنس): به عنوان مهمترین و اصلی ترین نکته ای که باید درباره ی درستی یک مطلب توجه کنید داشتن «منبع معتبر» است. قاطعانه باید گفت اگر مطلبی منبع معتبر نداشت به راحتی باور نکنید! از آنجا که بخش زیادی از مطالب در فضای مجازی و شبکه های پیام رسان موبایل به صورت متن منتشر می شوند داشتن یک لینک اینترنتی به عنوان منبع ساده ترین کاری است که انتشار دهنده ی خبر می تواند برای اعتباربخشی به خبرش در متن بگذارد تا خواننده روی آن کلیک کند و ببیند مربوط به چه وبسایتی است و یا خود آن وب سایت از کجا آن را نقل قول کرده است. برای اسناد بسیار قدیمی نام کتاب و نویسنده و .. نیز که معمولا باز هم احتمالا در اینترنت یافت می شوند نیاز است.

قطعه فیلم و تکه عکس اصلی ترین ابزار شایعه سازها: یک عکس همان قدر که به اندازه ی هزار خط نوشته حرف دارد میتواند هزار شایعه نیز به همراه داشته باشد. زاویه ی خاص فیلمبرداری یا عکسبرداری، مشخص نبودن اتفاقات قبل و بعد از آن تکه ی جدا شده از فیلم، ربط دادن عکس به مطلب نامرتبط، دستکاری عکس و فیلم (فتوشاپ)، کیفیت های پایین و نامشخص بودن جزئیات و… فرصت را برای داستان سرایی و شایعه پردازی روی آن ایجاد می کند. عکس کودکی که مار داخل سرش است، یا فیلم سجاده ی نماز خوان نمونه هایی از این شایعه بودند.

قسم دادن، التماس کردن، وعده دادن، ارعاب و یا تهدید برای انتشار مطلب!

اعلام زمان های نسبی به جای ذکر تاریخ مشخص: یک ساعت پیش، دیشب، امروز، به تازگی، از فردا، آخرین دستاوردها و … برای مثال بیش از سه سال است که شایعه ی «به تازگی گوگل برای تغییر نام خلیج فارس رای گیری اینترنتی گذاشته است». یا «آخرین تحقیقات دانشمندان ژاپنی…»

عباراتی که نشان می دهد رازی مخوف یا سندی فوق محرمانه کشف شده است: (شرکت های دارویی برای کم نشدن سودشان نمیگذارند شما بدانید لیمو همه بیماریهای لاعلاج را درمان میکند!)، یا نامه ی فوق محرمانه و مسقیم درباره ی زلزله ی تهران! «توهم توطئه» نیز می تواند در این دسته جای گیرد.

جملات خبری شبه علم و مبهم: دانشمندان کشف کرده اند، آخرین دستاوردهای پزشکی نشان می دهد. کدام پزشکان؟ کدام دانشمندان؟! عرفان کوانتومی، قانون راز، شعور آب و … نمونه هایی از این ادعا هستند. درباره «شبه علم» در وب سایت گمانه بیشتر بخوانید.

ارجاع دروغین خبرهای ناشنیده به خبرگزاری های بسیار مشهور و معتبر برای اعتبار بخشی به مطلب: در اینگونه مطالب به صورت خیلی کلی نوشته میشود منبع: BBC ،CNN، پلیس فتا،…

ارجاع به منابع غیرواقعی با اسمهای عجیب و غریب و پرابهت: (شبکه ی خبری Alien News فرانسه، تیم دکتر چوانگ در مرکز توکیو!) برای کشف حقیقت بهتر است نام و وبسایت آن را در اینترنت جستجو کنید.

تبلیغ یا ضدتبلیغ عقیدتی و نژادپرستانه برای یک فرقه ی خاص: (۹۰ نفر وهابی…، دانشمندی که شیعه شد، یک بهایی…)

تحریک شدید احساسات از طریق اغراق در داستان های ساختگی غم انگیز، عکس های دلخراش، روابط عاطفی انسانی، تهدیدات مربوط به سلامتی، تحریک حس وطن پرستی یا اعتقادات مذهبی و …

عدم ارتباط منطقی و تخصصی منبع با متن: (رئیس مرکز «قلب» ژاپن گفته است سیگنال موبایل برای «مغز» مضر است!)

تبلیغات تجاری در قالب شایعه! (همه شرکت ها محصولاتشان آلوده و مشکل دار و سرطانزا هست به جز محصولات شرکت X) یا مثلا نارنگی های فلان کشور کرم دارد ولی نارنگی های ایرانی نه!

درخواست کمک مالی از طرف اشخاص و موسسات ناشناس. به جای واریز پول به حساب افراد ناشناس، به موسسات معتبر یاری رسان و خیریه که در وب سایت گمانه لیستشان مشخص شده است کمک کنید.

اینترنت و گوگل منبع نیستند! اینها ابزارهای ارتباطی و جستجو هستند. هرچیزی در آن پیدا شود درست نیست حتی اگر در چندین جای آن تکرار شده بود. انگلیسی بودن متن یک مطلب نیز به معنی معتبر بودنش نیست!

«آیا میدانید»ها! نادانسته های حتی کوچک و سطحی جهان آنقدر زیاد است که تشخیص راست و دروغ بودن آن ه بسیار مشکل است مگر آنکه منبع معتبر داشته باشند. پیشنهاد می کنیم زیاد آن ها را باور نکنید چون تقریبا در بیشتر آن ها همه ی نشانی های یک شایعه از جمله نداشتن منبع را خواهید دید!

شاهدان غیبی! همه ما افرادی را دیده ایم که در دفاع از یک ادعای عجیب خواهند گفت: «یکی از دوستان یا نزدیکانم با چشم خودش دیده است!». برای احترام به شعور خودتان هم که شده درخواست کنید با آن شخص سوم ملاقات کرده و حقیقت را از زبان خودش بشنوید و کشف کنید که واقعیت ماجرا چه بوده است؟

شیوه ی نگارش و سطح علمی بودن: اشتباه املایی و نگارش شتابزده و غیرحرفه ای در نوشته های بسیاری از شایعه پردازان که بیشترشان از اقشار کم سواد هستند رایج است. مثلا در پیامی که عده ای از ناراضیان درباره انتشار سلسله پیام های طنز درباره یکی از شخصیت های کشور در شبکه های اجتماعی ساخته بودند کلمات (موتون، هائز اهمیت و …!) به چشم می خورد.

فصل بازار داغ شایعه را بشناسید! خیلی از شایعات موسمی هستند و ناگهان سر از خاک بیرون می آورند! شایعه پردازان منتظر فرصت هستند تا متناسب با رویدادها و خبرهایی که منتشر می شود شروع به چرندپراکنی کنند. اگر کمی به اخبار جامعه آگاه باشید به احتمال بسیار زیاد می توانید خود را برای هجوم شایعات فصلی آماده کنید. چندین شایعه از این دست در زمان درگذشت زنده یاد پاشایی، حادثه ی اسید پاشی، بازی های والیبال ایران و … در فضای مجازی منتشر شد.

استفاده از مغلطه و سفسطه: در بسیاری از پیام ها دیده می شود. درباره ی شناخت آنها مطالب زیادی در صفحه ی فیسبوکمان نوشته ایم که در آینده باز هم در این زمینه اطلاع رسانی می کنیم.

ترکیب دروغ و واقعیت: بسیار پیش آمده که خبری را شنیده اید یا خوانده اید که فقط درباره ی یک بخش آن اطلاعات داشته اید و آن بخش را درست دیده اید و به واسطه ی همین اعتماد فرض کرده اید که ادامه ی متن هم حتما درست است.

فریب ظاهر زیبا را نخورید: داشتن عکس ها و ظاهر گرافیکی زیبا یا تدوین یک ویدئوی حرفه ای برای یک شایعه دلیلی برای واقعی بودن آن نیست. بسیار دیده شده است که برای مطالب کاملا اشتباه و چرند تصاویر گرافیکی زیبا یا حتی ویدئو ساخته اند و افراد فریب ظاهر آن را خورده اند.

images

در پایان اشاره به نمونه ای از شایعات در بازار سرمایه:

خبری از افزایش سرمایه چند صد درصدی شرکتی(از محل سود انباشته)در بازار منتشر می شود و به دنبال آن صف خریدهای میلیونی در پی خواهد داشت،این در صورتی است که شرکت مربوطه سود انباشته قابل ملاحظه ای ندارد.پی بردن به این موضوع با مشاهده صورت های مالی شرکت به سادگی قابل تشخیص خواهد بود.

به همین سادگی عده ای برای کسب منفعت شخصی یا تیمی مشخص، از نا آگاهی سرمایه گذاران سو استفاده نموده و تنها راه جلوگیری از آن،هوشمندی و افزایش سطح دانش سرمایه گذاران می باشد.

منابع:
  • www.gomaneh.com

خلاصه اینکه شایعات چرا شکل می‌گیرند و انگیزه‌ی شایعه‌سازان چیست خود نیاز به بررسی و بحث مفصلی دارد اما تشخیص شایعات و خبرهای جعلی با آنکه گاهی ممکن است بسیار دشوار باشد زیاد هم غیرممکن نیست. تجربه‌ ها نشان‌داده است که بیشتر شایعات دارای ساختار و ویژگی‌های مشترکی هستند که حتی توسط افراد عادی نیز قابل شناسایی بوده و می‌تواند در کاهش حجم انتشار آنها تاثیر بسزایی داشته باشد. در این بلاگ به معرفی برخی از این ویژگی‌ها می‌پردازیم:

موارد موجود در بلاگ به طور مستقیم ارتباط چندانی با بازار سرمایه ندارد اما امید است بتواند در کشف برخی از شایعات موجود در بازار راهگشا باشد:

منبع (رفرنس): به عنوان مهمترین و اصلی ترین نکته ای که باید درباره ی درستی یک مطلب توجه کنید داشتن «منبع معتبر» است. قاطعانه باید گفت اگر مطلبی منبع معتبر نداشت به راحتی باور نکنید! از آنجا که بخش زیادی از مطالب در فضای مجازی و شبکه های پیام رسان موبایل به صورت متن منتشر می شوند داشتن یک لینک اینترنتی به عنوان منبع ساده ترین کاری است که انتشار دهنده ی خبر می تواند برای اعتباربخشی به خبرش در متن بگذارد تا خواننده روی آن کلیک کند و ببیند مربوط به چه وبسایتی است و یا خود آن وب سایت از کجا آن را نقل قول کرده است. برای اسناد بسیار قدیمی نام کتاب و نویسنده و .. نیز که معمولا باز هم احتمالا در اینترنت یافت می شوند نیاز است.

قطعه فیلم و تکه عکس اصلی ترین ابزار شایعه سازها: یک عکس همان قدر که به اندازه ی هزار خط نوشته حرف دارد میتواند هزار شایعه نیز به همراه داشته باشد. زاویه ی خاص فیلمبرداری یا عکسبرداری، مشخص نبودن اتفاقات قبل و بعد از آن تکه ی جدا شده از فیلم، ربط دادن عکس به مطلب نامرتبط، دستکاری عکس و فیلم (فتوشاپ)، کیفیت های پایین و نامشخص بودن جزئیات و… فرصت را برای داستان سرایی و شایعه پردازی روی آن ایجاد می کند. عکس کودکی که مار داخل سرش است، یا فیلم سجاده ی نماز خوان نمونه هایی از این شایعه بودند.

قسم دادن، التماس کردن، وعده دادن، ارعاب و یا تهدید برای انتشار مطلب!

اعلام زمان های نسبی به جای ذکر تاریخ مشخص: یک ساعت پیش، دیشب، امروز، به تازگی، از فردا، آخرین دستاوردها و … برای مثال بیش از سه سال است که شایعه ی «به تازگی گوگل برای تغییر نام خلیج فارس رای گیری اینترنتی گذاشته است». یا «آخرین تحقیقات دانشمندان ژاپنی…»

عباراتی که نشان می دهد رازی مخوف یا سندی فوق محرمانه کشف شده است: (شرکت های دارویی برای کم نشدن سودشان نمیگذارند شما بدانید لیمو همه بیماریهای لاعلاج را درمان میکند!)، یا نامه ی فوق محرمانه و مسقیم درباره ی زلزله ی تهران! «توهم توطئه» نیز می تواند در این دسته جای گیرد.

جملات خبری شبه علم و مبهم: دانشمندان کشف کرده اند، آخرین دستاوردهای پزشکی نشان می دهد. کدام پزشکان؟ کدام دانشمندان؟! عرفان کوانتومی، قانون راز، شعور آب و … نمونه هایی از این ادعا هستند. درباره «شبه علم» در وب سایت گمانه بیشتر بخوانید.

ارجاع دروغین خبرهای ناشنیده به خبرگزاری های بسیار مشهور و معتبر برای اعتبار بخشی به مطلب: در اینگونه مطالب به صورت خیلی کلی نوشته میشود منبع: BBC ،CNN، پلیس فتا،…

ارجاع به منابع غیرواقعی با اسمهای عجیب و غریب و پرابهت: (شبکه ی خبری Alien News فرانسه، تیم دکتر چوانگ در مرکز توکیو!) برای کشف حقیقت بهتر است نام و وبسایت آن را در اینترنت جستجو کنید.

تبلیغ یا ضدتبلیغ عقیدتی و نژادپرستانه برای یک فرقه ی خاص: (۹۰ نفر وهابی…، دانشمندی که شیعه شد، یک بهایی…)

تحریک شدید احساسات از طریق اغراق در داستان های ساختگی غم انگیز، عکس های دلخراش، روابط عاطفی انسانی، تهدیدات مربوط به سلامتی، تحریک حس وطن پرستی یا اعتقادات مذهبی و …

عدم ارتباط منطقی و تخصصی منبع با متن: (رئیس مرکز «قلب» ژاپن گفته است سیگنال موبایل برای «مغز» مضر است!)

تبلیغات تجاری در قالب شایعه! (همه شرکت ها محصولاتشان آلوده و مشکل دار و سرطانزا هست به جز محصولات شرکت X) یا مثلا نارنگی های فلان کشور کرم دارد ولی نارنگی های ایرانی نه!

درخواست کمک مالی از طرف اشخاص و موسسات ناشناس. به جای واریز پول به حساب افراد ناشناس، به موسسات معتبر یاری رسان و خیریه که در وب سایت گمانه لیستشان مشخص شده است کمک کنید.

اینترنت و گوگل منبع نیستند! اینها ابزارهای ارتباطی و جستجو هستند. هرچیزی در آن پیدا شود درست نیست حتی اگر در چندین جای آن تکرار شده بود. انگلیسی بودن متن یک مطلب نیز به معنی معتبر بودنش نیست!

«آیا میدانید»ها! نادانسته های حتی کوچک و سطحی جهان آنقدر زیاد است که تشخیص راست و دروغ بودن آن ه بسیار مشکل است مگر آنکه منبع معتبر داشته باشند. پیشنهاد می کنیم زیاد آن ها را باور نکنید چون تقریبا در بیشتر آن ها همه ی نشانی های یک شایعه از جمله نداشتن منبع را خواهید دید!

شاهدان غیبی! همه ما افرادی را دیده ایم که در دفاع از یک ادعای عجیب خواهند گفت: «یکی از دوستان یا نزدیکانم با چشم خودش دیده است!». برای احترام به شعور خودتان هم که شده درخواست کنید با آن شخص سوم ملاقات کرده و حقیقت را از زبان خودش بشنوید و کشف کنید که واقعیت ماجرا چه بوده است؟

شیوه ی نگارش و سطح علمی بودن: اشتباه املایی و نگارش شتابزده و غیرحرفه ای در نوشته های بسیاری از شایعه پردازان که بیشترشان از اقشار کم سواد هستند رایج است. مثلا در پیامی که عده ای از ناراضیان درباره انتشار سلسله پیام های طنز درباره یکی از شخصیت های کشور در شبکه های اجتماعی ساخته بودند کلمات (موتون، هائز اهمیت و …!) به چشم می خورد.

فصل بازار داغ شایعه را بشناسید! خیلی از شایعات موسمی هستند و ناگهان سر از خاک بیرون می آورند! شایعه پردازان منتظر فرصت هستند تا متناسب با رویدادها و خبرهایی که منتشر می شود شروع به چرندپراکنی کنند. اگر کمی به اخبار جامعه آگاه باشید به احتمال بسیار زیاد می توانید خود را برای هجوم شایعات فصلی آماده کنید. چندین شایعه از این دست در زمان درگذشت زنده یاد پاشایی، حادثه ی اسید پاشی، بازی های والیبال ایران و … در فضای مجازی منتشر شد.

استفاده از مغلطه و سفسطه: در بسیاری از پیام ها دیده می شود. درباره ی شناخت آنها مطالب زیادی در صفحه ی فیسبوکمان نوشته ایم که در آینده باز هم در این زمینه اطلاع رسانی می کنیم.

ترکیب دروغ و واقعیت: بسیار پیش آمده که خبری را شنیده اید یا خوانده اید که فقط درباره ی یک بخش آن اطلاعات داشته اید و آن بخش را درست دیده اید و به واسطه ی همین اعتماد فرض کرده اید که ادامه ی متن هم حتما درست است.

فریب ظاهر زیبا را نخورید: داشتن عکس ها و ظاهر گرافیکی زیبا یا تدوین یک ویدئوی حرفه ای برای یک شایعه دلیلی برای واقعی بودن آن نیست. بسیار دیده شده است که برای مطالب کاملا اشتباه و چرند تصاویر گرافیکی زیبا یا حتی ویدئو ساخته اند و افراد فریب ظاهر آن را خورده اند.

images

در پایان اشاره به نمونه ای از شایعات در بازار سرمایه:

خبری از افزایش سرمایه چند صد درصدی شرکتی(از محل سود انباشته)در بازار منتشر می شود و به دنبال آن صف خریدهای میلیونی در پی خواهد داشت،این در صورتی است که شرکت مربوطه سود انباشته قابل ملاحظه ای ندارد.پی بردن به این موضوع با مشاهده صورت های مالی شرکت به سادگی قابل تشخیص خواهد بود.

به همین سادگی عده ای برای کسب منفعت شخصی یا تیمی مشخص، از نا آگاهی سرمایه گذاران سو استفاده نموده و تنها راه جلوگیری از آن،هوشمندی و افزایش سطح دانش سرمایه گذاران می باشد.

منابع:
  • www.gomaneh.com
1394/05/19 از نهایت‌نگر
1
/
23
یک دقیقه وقت دارید؟
شما تنها یک قدم با به اشتراک گذاشتن اولین ایده خود فاصله دارید. برای انتشار مطالب خود در ارشن، لطفا ثبت‌نام خود را تکمیل کرده و شماره‌ی همراه خود را فعال نمایید.
تکمیل پروفایل
نمایش {{content.commentsTotal - content.comments.length}} نظر قبلی
علت امتیاز منفی

×
بله
خیر
تغییرات شاخص
شاخص کل
{{tepix.change}}
{{tepix.index}}
وضعیت بازار : {{closedTitle(tepix.isClosed)}}
شاخص کل
{{tepix.change}}
{{tepix.index}}
فرابورس
{{absValueChange(tepix.faraBourseChange)}}
{{tepix.faraBourseIndex}}
شاخص 50 شرکت
{{absValueChange(tepix.companyFiftyChange)}}
{{tepix.companyFiftyIndex}}
شاخص آزاد شناور
{{absValueChange(tepix.freeFloatChange)}}
{{tepix.freeFloatIndex}}
شاخص مالی
{{absValueChange(tepix.financialChange)}}
{{tepix.financialIndex}}
شاخص صنعت
{{absValueChange(tepix.indastryChange)}}
{{tepix.indastryIndex}}
2222
33333