رسانه اجتماعی - تحلیلی بازار سرمایه
...
کیان طاهری
@taherime92
25

عنوان بلاگ : قدرت ایران پس از توافق


خلاصه مذاکرات نفس‌گیر نزدیک به سه هفته گذشته بین ایران و شش عضو متنفذ جامعه جهانی، پیامدهایی بسیار مهم‌تر از دستور جلسه رسمی؛ یعنی برنامه هسته‌ای ایران خواهد داشت و بعید نیست که چندی بعد وارد درسنامه‌های روابط بین‌الملل شود. موضوعی که اهمیت و اعتبار این مذاکرات را چنین بالا برده است، ابداع روش تازه حل منازعه است. منازعه‌ای که مقدمات ختم یا کاهش آن در سه هفته اخیر مهیا شد...

مذاکرات نفس گیر دو هفته گذشته بین ایران و شش عضو متنفذ جامعه جهانی، پیامدهایی بسیار مهم تر از دستور جلسه رسمی؛ یعنی برنامه هسته ای ایران خواهد داشت و بعید نیست که چندی بعد وارد درسنامه های روابط بین الملل شود. موضوعی که اهمیت و اعتبار این مذاکرات را چنین بالا برده است، ابداع روش تازه حل منازعه است. منازعه ای که مقدمات ختم یا کاهش آن در دو هفته اخیر مهیا شد، تا دو دهه پیش «موضوع داخلی» یک کشور و عنوانش «برنامه هسته ای صلح آمیز ایران» بود، فشار آمریکایی ها و رقیبان منطقه ای ایران، آن را به «مساله هسته ای ایران» تبدیل کرد.

در این مرحله مذاکرات ایران و اروپا برای «حل مساله» آغاز شد و نتایج محدودی هم به بار آمد؛ اما از آنجا که مدعی اصلی ایران در پهنه جهانی یعنی آمریکا در آن مذاکرات حضور مستقیم نداشت، کار فیصله نیافت و در پی آن، گزارش های عمدتا سیاسی آژانس بین المللی انرژی اتمی، موضوع اولیه و مساله ثانویه را « بحران بین المللی» نمایاند و موجب احاله «پرونده ایران» به شورای امنیت شد. آخرالامر، در پی بحران های منطقه ای خاورمیانه و خلیج فارس و شمال آفریقا و جنوب آسیا و برتری مشهود ایران در همه این مسائل منطقه ای، عنوان تازه ای بر آن نهاده شد که عبارت بود از «تهدید امنیت و صلح جهانی». سیر تحول عنوان هایی که برای «برنامه هسته ای ایران» انتخاب شد، ایران را که عضو معمولی و مسوول جامعه جهانی بود و مسوولیت بین المللی خود را در عراق و افغانستان نشان داده بود، عضو نامتعارف و خطرآفرین جامعه جهانی تصویر کرد. نخستین تماس های علنی بین ایران و آمریکا در پاییز ۱۳۹۲ در چنین فضایی آغاز شد و مذاکرات شکل تازه ای یافت که با اشکال قبلی تفاوت اساسی داشت. تا پیش از مذاکرات دو سال گذشته و به ویژه دو هفته اخیر، ایران «موضوع مذاکره قدرت های جهانی» بود، اما در دوران جدید، تحولی مهم رخ داد و ایران «طرف مذاکره قدرت های جهانی» شد. پیامدهای بعدی این تحول که در پی مذاکرات دوساله رقم می خورد چنین است:

۱- مذاکره برد- برد، اساسا مفهومی مدیریتی و حداکثر تجاری است و در عالم سیاست چندان محلی از اِعراب ندارد. مذاکره سیاسی لاجرم طرف برنده و بازنده دارد مگر اینکه طرفین مذاکره پیش از نشستن پشت میز مذاکره در وضع توازن قوا قرار داشته باشند و بتوانند به ازای هر امتیازی که می دهند، امتیازی کمابیش همسنگ آن بگیرند. چنین مذاکره کنندگانی در اصل پیش از مذاکره آنچه را که می خواسته اند به دست آورده اند و هنگام مذاکره، به خواسته هایشان رسمیت می بخشند و طرف مقابل را به قبول آن متعهد می کنند. ایران در مذاکراتش با اعضای دائم شورای امنیت و آلمان، با نیرویی سهمگین مواجه بود و ابزار و اهرم های موازنه ساز آن قابل قیاس با ابزار و اهرم های طرف مقابلش نبود؛ اما از دو امکان خود برای ایجاد موازنه قوا به خوبی استفاده کرد. امکان اول «اراده معطوف به تکلیف» بود که مذاکره کنندگان غربی که عمدتا دانش آموخته دانشکده های روابط بین الملل هستند و تئوری های کهن را خوب می شناسند، از قدرت آن یا معادل غربی اش که «اراده معطوف به هدف» است به خوبی آگاهند. دکترین «عزت و حکمت و مصلحت»، که از سوی رهبری نظام وضع شد و دیپلمات های ایرانی بر آن پای فشردند، از نمونه های «اراده معطوف به تکلیف» است و تجربه مذاکرات نشان داد که کارساز است. امکان دیگری که ایران برای موازنه سازی پیش از مذاکرات و در خلال مذاکرات از آن بهره برد، نمایش قدرت منطقه ای بود. ایران با بازی منطقه ای دقیقش در سوریه و یمن و پیش از آنها در افغانستان، عراق و لبنان نشان داد که نظم مناطق گسترده شمال آفریقا و خاورمیانه و خلیج فارس و جنوب آسیا در گرو اراده ایران است و هزینه تهدید جمهوری اسلامی، بی ثباتی حتمی همه این مناطق است. تا اینجای کار، منطق روابط بین الملل در شکل سنتی آن بر رفتار طرفین حاکم بود و ایران از همه برگ هایش به خوبی بهره برد و مهر خود را بر تحولات حال و آینده کوبید.

۲- با وجود اینکه مذاکره سیاسی برد-برد، مفهومی آرمانی و انتزاعی است و در جهان واقع مابه ازای بیرونی ندارد، هیچ دیپلمات و سیاستمداری در دوران زمامداری اش چنین چیزی را تایید نمی کند و حتما می کوشد نتیجه مذاکره را معطوف به نفع متقابل نشان دهد. هنر و وظیفه ذاتی دیپلمات هم همین است. از این منظر دست جمهوری اسلامی برای بهره برداری از تحولاتی که پس از مذاکرات اخیر شکل خواهد گرفت، از رقیبان بین المللی اش پرتر است. جمهوری اسلامی هم از منظر نظریه های کهن روابط بین الملل و هم از منظر نظریه های جدید روابط بین الملل، قدرت سازگاری اش با نظم جهانی از همه همسایگانش (و حتی ترکیه نیمه اروپایی) بیشتر است. نزاع جامعه جهانی با همسایگان مهم ایران یعنی ترکیه و عربستان بسیار محتمل است و قدرت سازگاری هر دو آنها بسیار کمتر از ایران است. تجربه ایران در حل یا دست کم تلطیف منازعه چندساله اش با آمریکا و بخشی از اروپا، از این پس می تواند به عنوان ابزار نمایش مسوولیت بین المللی به کار آید. رابطه ایران و غرب هنوز به مرحله ای نرسیده است که بتوان آنها را شریک یا همکار نامید و احتمالا در آینده نزدیک هم چنین وضعی ایجاد نمی شود، اما علایق مشترک طرفین در منطقه حتما افزایش خواهد یافت. هنوز منازعات سوریه و یمن و بی ثباتی های عراق فیصله نیافته و بازی ترکیه و عربستان در این مناطق، به ثبات مورد نظر و مورد نیاز غرب نخواهد انجامید و لاجرم نحوه مواجهه ایران با این بحران ها بسیار تعیین کننده است. به علاوه، تعارض های شدید میان ساخت سیاسی عربستان و تعهدات رسمی ایالات متحده در برابر تحولات جهانی، احتمالا دو کشور را در برابر هم قرار خواهد داد و چنین تحولی با آرمان های ایدئولوژیک و مطالبات استراتژیک ایران همخوانی دارد. از اینجا به بعد علاوه بر جاری بودن منطق نظریه های کهن روابط بین الملل، الزامات مندرج در نظریه های جدید هم به کمک ایران خواهد آمد. ایران از جنبه ساخت اجتماعی و فرهنگی با جامعه جهانی تعارض ندارد و این همخوانی نسبی می تواند به عنوان «قدرت نرم» نه در اختیار معارضان جهانی جمهوری اسلامی که در خدمت قدرت و هدف های جمهوری اسلامی قرار گیرد.

۳- مقایسه مباحثی که برخی نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری در بهار ۱۳۹۲ درباره برنامه هسته ای ایران مطرح کردند با آنچه اکنون رخ داده، از تحولی مهم در عرصه سیاست داخلی ایران خبر می دهد. در آن زمان، تلقی های مشترک درباب سیاست خارجی و به ویژه برنامه هسته ای ناچیز بود، اما آنچه امروز دیده می شود، با وجود انتقادهایی که لازمه کار است و بعضا به تقویت موضع دیپلمات های ایرانی هم کمک کرد، ترجمان شعار سال جمهوری اسلامی یعنی «دولت و ملت، همدلی و همزبانی» است.

منابع:
  • روزنامه دنیای اقتصاد ( نویسنده : محمود صدری )

خلاصه مذاکرات نفس‌گیر نزدیک به سه هفته گذشته بین ایران و شش عضو متنفذ جامعه جهانی، پیامدهایی بسیار مهم‌تر از دستور جلسه رسمی؛ یعنی برنامه هسته‌ای ایران خواهد داشت و بعید نیست که چندی بعد وارد درسنامه‌های روابط بین‌الملل شود. موضوعی که اهمیت و اعتبار این مذاکرات را چنین بالا برده است، ابداع روش تازه حل منازعه است. منازعه‌ای که مقدمات ختم یا کاهش آن در سه هفته اخیر مهیا شد...

مذاکرات نفس گیر دو هفته گذشته بین ایران و شش عضو متنفذ جامعه جهانی، پیامدهایی بسیار مهم تر از دستور جلسه رسمی؛ یعنی برنامه هسته ای ایران خواهد داشت و بعید نیست که چندی بعد وارد درسنامه های روابط بین الملل شود. موضوعی که اهمیت و اعتبار این مذاکرات را چنین بالا برده است، ابداع روش تازه حل منازعه است. منازعه ای که مقدمات ختم یا کاهش آن در دو هفته اخیر مهیا شد، تا دو دهه پیش «موضوع داخلی» یک کشور و عنوانش «برنامه هسته ای صلح آمیز ایران» بود، فشار آمریکایی ها و رقیبان منطقه ای ایران، آن را به «مساله هسته ای ایران» تبدیل کرد.

در این مرحله مذاکرات ایران و اروپا برای «حل مساله» آغاز شد و نتایج محدودی هم به بار آمد؛ اما از آنجا که مدعی اصلی ایران در پهنه جهانی یعنی آمریکا در آن مذاکرات حضور مستقیم نداشت، کار فیصله نیافت و در پی آن، گزارش های عمدتا سیاسی آژانس بین المللی انرژی اتمی، موضوع اولیه و مساله ثانویه را « بحران بین المللی» نمایاند و موجب احاله «پرونده ایران» به شورای امنیت شد. آخرالامر، در پی بحران های منطقه ای خاورمیانه و خلیج فارس و شمال آفریقا و جنوب آسیا و برتری مشهود ایران در همه این مسائل منطقه ای، عنوان تازه ای بر آن نهاده شد که عبارت بود از «تهدید امنیت و صلح جهانی». سیر تحول عنوان هایی که برای «برنامه هسته ای ایران» انتخاب شد، ایران را که عضو معمولی و مسوول جامعه جهانی بود و مسوولیت بین المللی خود را در عراق و افغانستان نشان داده بود، عضو نامتعارف و خطرآفرین جامعه جهانی تصویر کرد. نخستین تماس های علنی بین ایران و آمریکا در پاییز ۱۳۹۲ در چنین فضایی آغاز شد و مذاکرات شکل تازه ای یافت که با اشکال قبلی تفاوت اساسی داشت. تا پیش از مذاکرات دو سال گذشته و به ویژه دو هفته اخیر، ایران «موضوع مذاکره قدرت های جهانی» بود، اما در دوران جدید، تحولی مهم رخ داد و ایران «طرف مذاکره قدرت های جهانی» شد. پیامدهای بعدی این تحول که در پی مذاکرات دوساله رقم می خورد چنین است:

۱- مذاکره برد- برد، اساسا مفهومی مدیریتی و حداکثر تجاری است و در عالم سیاست چندان محلی از اِعراب ندارد. مذاکره سیاسی لاجرم طرف برنده و بازنده دارد مگر اینکه طرفین مذاکره پیش از نشستن پشت میز مذاکره در وضع توازن قوا قرار داشته باشند و بتوانند به ازای هر امتیازی که می دهند، امتیازی کمابیش همسنگ آن بگیرند. چنین مذاکره کنندگانی در اصل پیش از مذاکره آنچه را که می خواسته اند به دست آورده اند و هنگام مذاکره، به خواسته هایشان رسمیت می بخشند و طرف مقابل را به قبول آن متعهد می کنند. ایران در مذاکراتش با اعضای دائم شورای امنیت و آلمان، با نیرویی سهمگین مواجه بود و ابزار و اهرم های موازنه ساز آن قابل قیاس با ابزار و اهرم های طرف مقابلش نبود؛ اما از دو امکان خود برای ایجاد موازنه قوا به خوبی استفاده کرد. امکان اول «اراده معطوف به تکلیف» بود که مذاکره کنندگان غربی که عمدتا دانش آموخته دانشکده های روابط بین الملل هستند و تئوری های کهن را خوب می شناسند، از قدرت آن یا معادل غربی اش که «اراده معطوف به هدف» است به خوبی آگاهند. دکترین «عزت و حکمت و مصلحت»، که از سوی رهبری نظام وضع شد و دیپلمات های ایرانی بر آن پای فشردند، از نمونه های «اراده معطوف به تکلیف» است و تجربه مذاکرات نشان داد که کارساز است. امکان دیگری که ایران برای موازنه سازی پیش از مذاکرات و در خلال مذاکرات از آن بهره برد، نمایش قدرت منطقه ای بود. ایران با بازی منطقه ای دقیقش در سوریه و یمن و پیش از آنها در افغانستان، عراق و لبنان نشان داد که نظم مناطق گسترده شمال آفریقا و خاورمیانه و خلیج فارس و جنوب آسیا در گرو اراده ایران است و هزینه تهدید جمهوری اسلامی، بی ثباتی حتمی همه این مناطق است. تا اینجای کار، منطق روابط بین الملل در شکل سنتی آن بر رفتار طرفین حاکم بود و ایران از همه برگ هایش به خوبی بهره برد و مهر خود را بر تحولات حال و آینده کوبید.

۲- با وجود اینکه مذاکره سیاسی برد-برد، مفهومی آرمانی و انتزاعی است و در جهان واقع مابه ازای بیرونی ندارد، هیچ دیپلمات و سیاستمداری در دوران زمامداری اش چنین چیزی را تایید نمی کند و حتما می کوشد نتیجه مذاکره را معطوف به نفع متقابل نشان دهد. هنر و وظیفه ذاتی دیپلمات هم همین است. از این منظر دست جمهوری اسلامی برای بهره برداری از تحولاتی که پس از مذاکرات اخیر شکل خواهد گرفت، از رقیبان بین المللی اش پرتر است. جمهوری اسلامی هم از منظر نظریه های کهن روابط بین الملل و هم از منظر نظریه های جدید روابط بین الملل، قدرت سازگاری اش با نظم جهانی از همه همسایگانش (و حتی ترکیه نیمه اروپایی) بیشتر است. نزاع جامعه جهانی با همسایگان مهم ایران یعنی ترکیه و عربستان بسیار محتمل است و قدرت سازگاری هر دو آنها بسیار کمتر از ایران است. تجربه ایران در حل یا دست کم تلطیف منازعه چندساله اش با آمریکا و بخشی از اروپا، از این پس می تواند به عنوان ابزار نمایش مسوولیت بین المللی به کار آید. رابطه ایران و غرب هنوز به مرحله ای نرسیده است که بتوان آنها را شریک یا همکار نامید و احتمالا در آینده نزدیک هم چنین وضعی ایجاد نمی شود، اما علایق مشترک طرفین در منطقه حتما افزایش خواهد یافت. هنوز منازعات سوریه و یمن و بی ثباتی های عراق فیصله نیافته و بازی ترکیه و عربستان در این مناطق، به ثبات مورد نظر و مورد نیاز غرب نخواهد انجامید و لاجرم نحوه مواجهه ایران با این بحران ها بسیار تعیین کننده است. به علاوه، تعارض های شدید میان ساخت سیاسی عربستان و تعهدات رسمی ایالات متحده در برابر تحولات جهانی، احتمالا دو کشور را در برابر هم قرار خواهد داد و چنین تحولی با آرمان های ایدئولوژیک و مطالبات استراتژیک ایران همخوانی دارد. از اینجا به بعد علاوه بر جاری بودن منطق نظریه های کهن روابط بین الملل، الزامات مندرج در نظریه های جدید هم به کمک ایران خواهد آمد. ایران از جنبه ساخت اجتماعی و فرهنگی با جامعه جهانی تعارض ندارد و این همخوانی نسبی می تواند به عنوان «قدرت نرم» نه در اختیار معارضان جهانی جمهوری اسلامی که در خدمت قدرت و هدف های جمهوری اسلامی قرار گیرد.

۳- مقایسه مباحثی که برخی نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری در بهار ۱۳۹۲ درباره برنامه هسته ای ایران مطرح کردند با آنچه اکنون رخ داده، از تحولی مهم در عرصه سیاست داخلی ایران خبر می دهد. در آن زمان، تلقی های مشترک درباب سیاست خارجی و به ویژه برنامه هسته ای ناچیز بود، اما آنچه امروز دیده می شود، با وجود انتقادهایی که لازمه کار است و بعضا به تقویت موضع دیپلمات های ایرانی هم کمک کرد، ترجمان شعار سال جمهوری اسلامی یعنی «دولت و ملت، همدلی و همزبانی» است.

منابع:
  • روزنامه دنیای اقتصاد ( نویسنده : محمود صدری )
1394/04/23 از نهایت‌نگر
0
/
9
یک دقیقه وقت دارید؟
شما تنها یک قدم با به اشتراک گذاشتن اولین ایده خود فاصله دارید. برای انتشار مطالب خود در ارشن، لطفا ثبت‌نام خود را تکمیل کرده و شماره‌ی همراه خود را فعال نمایید.
تکمیل پروفایل
نمایش {{content.commentsTotal - content.comments.length}} نظر قبلی
علت امتیاز منفی

×
بله
خیر
تغییرات شاخص
شاخص کل
{{tepix.change}}
{{tepix.index}}
وضعیت بازار : {{closedTitle(tepix.isClosed)}}
شاخص کل
{{tepix.change}}
{{tepix.index}}
فرابورس
{{absValueChange(tepix.faraBourseChange)}}
{{tepix.faraBourseIndex}}
شاخص 50 شرکت
{{absValueChange(tepix.companyFiftyChange)}}
{{tepix.companyFiftyIndex}}
شاخص آزاد شناور
{{absValueChange(tepix.freeFloatChange)}}
{{tepix.freeFloatIndex}}
شاخص مالی
{{absValueChange(tepix.financialChange)}}
{{tepix.financialIndex}}
شاخص صنعت
{{absValueChange(tepix.indastryChange)}}
{{tepix.indastryIndex}}
2222
33333