رسانه اجتماعی - تحلیلی بازار سرمایه
مطالب واحد آموزش نهایت‌نگر
ارتباطات واحد آموزش نهایت‌نگر
...

عنوان بلاگ : معاملات آتی سهام - قسمت دوم
دسته : معاملات آتی


خلاصه در این قسمت تلاش شده تا به همه پرسش‌هایی که در مورد معاملات آتی سهام ممکن است ایجاد شود پاسخ داده شود.

قرارداد آتی سهام – قسمت دوم

فایل پیوست حاوی کل مطالب آموزشی بخش دوم است. این فایل را می توانید از اینجا دریافت نمایید.

فایل مربوط به بخش نخست را می توانید از اینجا دریافت نمایید.

تسویه روزانه و به روزرسانی حساب ها

در ابتدا خریدار و فروشنده برای ایجاد اطمینان از عمل به تعهدات خود، باید مبلغی را به عنوان «وجه تضمین اولیه» نزد کارگزار یا اتاق پایاپای بگذارند. همان طور که توضیح داده شد این مبلغ حدود 20% از ارزش کل معامله است. کارگزار یا اتاق پایاپای با توجه به تغییرات قیمتی و «قیمت تسویه روزانه»، بخشی از این مبلغ را از حساب یکی کسر کرده و به حساب دیگری واریز می نماید.

قیمت تسویه روزانه

در پایان هر جلسه معاملات، «قیمت تسویه روزانه» توسط بورس محاسبه و اعلام می شود و از آن برای به روزرسانی حساب ها استفاده می گردد. روش محاسبه در بخش «پرسش و پاسخ» عنوان شده است.

15

مثال

روز نخست. فرض کنید شخصی روز چهارشنبه مورخ 93/07/23 یک قرارداد آتی خرید روی سهام مخابرات می بندد و متعهد می شود که به اندازه 15000 سهم از این سهم را در /وره تحویل از فروشنده به قیمت هر سهم 3175 ریال بخرد.

002

همان طور که توضیح داده شد، «وجه تضمین اولیه» در رابطه با هر قرارداد 9/000/000 ریال است. هم خریدار و هم فروشنده این مبلغ را نزد کارگزار سپرده می گذارد. مانده حساب آن ها به این صورت است:

001

روز دوم. روز معاملاتی بعد (شنبه) قیمت تسویه روزانه برابر 3270 ریال توسط بورس مورد محاسبه و اعلام قرار می گیرد:

003

در این حالت ارزش قرارداد نسبت به روز نخست، ۱/۴۲۵/۰۰۰ ریال تغییر کرده است:

۱/۴۲۵/۰۰۰ = ۴۷/۶۲۵/۰۰۰ – ۴۹/۰۵۰/۰۰۰

از طرفی بالا رفتن قیمت به نفع خریدار است. لذا این رقم از حساب فروشنده کسر شده و به حساب خریدار اضافه می شود:

004

روز سوم. روز یکشنبه قیمت تسویه روزانه برابر 3400 ریال اعلام می شود:

005

در این حالت ارزش قرارداد نسبت به روز دوم، ۱/۹۵۰/۰۰۰ ریال تغییر کرده است:

۱/۹۵۰/۰۰۰ = ۴۹/۰۵۰/۰۰۰ – ۵۱/۰۰۰/۰۰۰

لذا این مقدار از حساب فروشنده کسر و به حساب خریدار واریز می شود:

006

حداقل وجه تضمین

اگر حساب خریدار یا فروشنده کمتر از مبلغ خاصی شود، اخطاریه افزایش وجه تضمین را برای کارگزاری معامله گر صادر می شود.

این مبلغ در حال حاضر برابر %60 «وجه تضمین اولیه» است. مثلاً در رابطه با قراردادهای آتی سهام اخابر، این رقم برابر %60 عدد 9/000/000 ریال یعنی 5/400/000 ریال است.

مثال

روز چهارم. فرض کنید روز دوشنبه قیمت تسویه روزانه برابر ۳۵۳۰ ریال اعلام می شود.

007

در این حالت ارزش قرارداد نسبت به روز سوم ۱/۹۵۰/۰۰۰ ریال تغییر کرده است:

۱/۹۵۰/۰۰۰ = ۵۱/۰۰۰/۰۰۰ – ۵۲/۹۵۰/۰۰۰

پس این رقم از حساب فروشنده کسر و به حساب خریدار واریز می شود:

008

مشاهده می شود که این بار مانده حساب فروشنده کمتر از «حداقل وجه تضمین» (5/400/000 ریال) می شود، در نتیجه به کارگزار فروشنده اخطار داده می شود که مانده حساب خود را تا وجه تضمین اولیه افزایش دهد. در این حالت اصطلاحاً گفته می شود که فرد «مارجین کال» (Margin Call) می شود.

پرسش و پاسخ

«حداقل وجه تضمین» را چه کسی مشخص می کند؟

«حداقل وجه تضمین» توسط بورس و در «اطلاعیه معاملاتی معاملات آتی سهام» اعلام می شود. رقم آن در حال حاضر برابر %60 «وجه تضمین اولیه» است.

آیا «وجه تضمین اولیه» با تغییرات قیمت تغییر می کند؟

خیر. «وجه تضمین اولیه» ثابت است. اما اگر به مرور زمان قیمت سهام نسبت به روز پایه تغییرات زیادی کند، بورس به منظور پوشش ریسک، وجه تضمین اولیه را افزایش می دهد. مثلاً ممکن است با بالا رفتن قیمت سهام مخابرات، وجه تضمین اولیه قرارداد آتی سهام مخابرات از 900 هزار تومان به 980 هزار تومان برسد. این مبلغ 80 هزار تومان را «وجه تضمین اضافه» گویند.

معاملات سهام آتی با چه نمادی صورت می گیرد؟

نماد آتی سهام، ترکیبی از نماد اصلی سهام و حرف «ج» است که در ابتدای نام نماد درج می شود. مثلاً نماد معاملاتی آتی سهام شرکت مخابرات ایران را با «جاخابر02» یا «جاخابر06» مشخص می کنند. عدد 02 (اردیبهشت) یا 06 (شهریور) مربوط به ماهی است که قرارداد در انتهای آن ماه سررسید می شود.

بازار جبرانی

کارگزار برای انجام معاملات در بازار آتی، حساب ویژه ای افتتاح می کند و اجازه برداشت و انجام عملیات به روزرسانی حساب ها را به اتاق پایاپای می دهد. به ازای هر قرارداد یا موقعیت تعهدی باز جدید، باید «وجه تضمین اولیه» در حساب عملیاتی کارگزار موجود باشد. در گزارشی که توسط اتاق پایاپای صادر می شود، اطلاعات معاملات و حساب ها به اطلاع کارگزاری می رسد. اگر مانده حساب کارگزار از «حداقل وجه تضمین» کمتر شود، اتاق پایاپای اخطاریه ای برای کارگزار صادر خواهد کرد.

کارگزار تا پایان جلسه معاملاتی روز بعد، باید حساب خود نزد اتاق را ترمیم نماید و یا موقعیت های باز مشتریانی که حداقل وجه تضمین را تامین نکرده اند را ببندد. برای بستن موقعیت های باز، کارگزاری در همان روز معاملاتی، سفارش هایی را با قیمت بازار وارد می نماید. اگر این سفارش ها در آن روز مورد خرید یا فروش قرار نگیرد، در بازار جبرانی نسبت به بستن آن ها اقدام می شود.

در این صورت کارگزار باید حداکثر تا نیم ساعت بعد از جلسه معاملات، فهرست آن دسته از موقعیت های تعهدی باز مشتریان که تعهدات وجه تضمین آن ایفا نشده است را به اتاق پایاپای و بورس اعلام کند. بورس بر این اساس در بازار جبرانی، اقدام به بستن موقعیت های تعهدی باز مربوطه می کند.

16

پرسش و پاسخ

در بازار جبرانی قراردادها با چه قیمتی معامله می شوند؟

بازار جبرانی، یک ساعت پس از پایان جلسه معاملات همان روز گشایش می یابد و شامل 4 دوره 5 دقیقه ای حراج پیوسته است. دامنه نوسان قیمت روزانه در دوره اول حراج پیوسته دو برابر، در دوره دوم سه برابر و در دوره سوم چهار برابر دامنه نوسان قیمت روزانه جلسه معاملات آن روز است. دوره چهارم نیز بدون محدودیت دامنه نوسان قیمت است.

بورس تشکیل بازار جبرانی را قبل از گشایش آن، از طریق سایت رسمی خود و سامانه معاملاتی به اطلاع عموم می رساند.

در بازار جبرانی اگر در هر دوره حراج پیوسته، بخشی از سفارش های مشتریان بدهکار اجرا نشود، دوره حراج پیوسته بعدی آغاز می شود.

14

«قیمت تسویه روزانه» چگونه توسط بورس محاسبه می شود؟

قیمت تسویه روزانه توسط بورس و تا پایان هر روز معاملاتی بر اساس رویه زیر محاسبه می شود:

۱) قیمت تسویه روزانه، میانگین وزنی قیمت معاملات انجام شده طی ۳۰ دقیقه پایانی جلسه معاملات آن روز معاملاتی است؛

۲) اگر حجم معاملات در دوره زمانی ۳۰ دقیقه پایانی کمتر از 20 درصد کل معاملات همان روز باشد، میانگین وزنی قیمت معاملات انجام شده طی یک ساعت پایانی جلسه معاملات آن روز محاسبه می شود؛

۳) اگر حجم معاملات در دوره زمانی یک ساعت پایانی کمتر از 20 درصد کل معاملات همان روز باشد، میانگین وزنی قیمت کل معاملات آن روز محاسبه می شود؛

۴) اگر در یک روز معاملاتی، قراردادی معامله نشود، میانگین قیمت بهترین سفارش خرید و فروش محاسبه و به عنوان قیمت تسویه روزانه در نظر گرفته می شود.

۵) اگر تعیین قیمت تسویه روزانه به هیچ کدام از روش های فوق امکان پذیر نباشد، قیمت تسویه روزانه بر اساس روش تئوریک توسط کمیته آتی محاسبه می شود.

پایان قسمت دوم ■


خلاصه در این قسمت تلاش شده تا به همه پرسش‌هایی که در مورد معاملات آتی سهام ممکن است ایجاد شود پاسخ داده شود.

قرارداد آتی سهام – قسمت دوم

فایل پیوست حاوی کل مطالب آموزشی بخش دوم است. این فایل را می توانید از اینجا دریافت نمایید.

فایل مربوط به بخش نخست را می توانید از اینجا دریافت نمایید.

تسویه روزانه و به روزرسانی حساب ها

در ابتدا خریدار و فروشنده برای ایجاد اطمینان از عمل به تعهدات خود، باید مبلغی را به عنوان «وجه تضمین اولیه» نزد کارگزار یا اتاق پایاپای بگذارند. همان طور که توضیح داده شد این مبلغ حدود 20% از ارزش کل معامله است. کارگزار یا اتاق پایاپای با توجه به تغییرات قیمتی و «قیمت تسویه روزانه»، بخشی از این مبلغ را از حساب یکی کسر کرده و به حساب دیگری واریز می نماید.

قیمت تسویه روزانه

در پایان هر جلسه معاملات، «قیمت تسویه روزانه» توسط بورس محاسبه و اعلام می شود و از آن برای به روزرسانی حساب ها استفاده می گردد. روش محاسبه در بخش «پرسش و پاسخ» عنوان شده است.

15

مثال

روز نخست. فرض کنید شخصی روز چهارشنبه مورخ 93/07/23 یک قرارداد آتی خرید روی سهام مخابرات می بندد و متعهد می شود که به اندازه 15000 سهم از این سهم را در /وره تحویل از فروشنده به قیمت هر سهم 3175 ریال بخرد.

002

همان طور که توضیح داده شد، «وجه تضمین اولیه» در رابطه با هر قرارداد 9/000/000 ریال است. هم خریدار و هم فروشنده این مبلغ را نزد کارگزار سپرده می گذارد. مانده حساب آن ها به این صورت است:

001

روز دوم. روز معاملاتی بعد (شنبه) قیمت تسویه روزانه برابر 3270 ریال توسط بورس مورد محاسبه و اعلام قرار می گیرد:

003

در این حالت ارزش قرارداد نسبت به روز نخست، ۱/۴۲۵/۰۰۰ ریال تغییر کرده است:

۱/۴۲۵/۰۰۰ = ۴۷/۶۲۵/۰۰۰ – ۴۹/۰۵۰/۰۰۰

از طرفی بالا رفتن قیمت به نفع خریدار است. لذا این رقم از حساب فروشنده کسر شده و به حساب خریدار اضافه می شود:

004

روز سوم. روز یکشنبه قیمت تسویه روزانه برابر 3400 ریال اعلام می شود:

005

در این حالت ارزش قرارداد نسبت به روز دوم، ۱/۹۵۰/۰۰۰ ریال تغییر کرده است:

۱/۹۵۰/۰۰۰ = ۴۹/۰۵۰/۰۰۰ – ۵۱/۰۰۰/۰۰۰

لذا این مقدار از حساب فروشنده کسر و به حساب خریدار واریز می شود:

006

حداقل وجه تضمین

اگر حساب خریدار یا فروشنده کمتر از مبلغ خاصی شود، اخطاریه افزایش وجه تضمین را برای کارگزاری معامله گر صادر می شود.

این مبلغ در حال حاضر برابر %60 «وجه تضمین اولیه» است. مثلاً در رابطه با قراردادهای آتی سهام اخابر، این رقم برابر %60 عدد 9/000/000 ریال یعنی 5/400/000 ریال است.

مثال

روز چهارم. فرض کنید روز دوشنبه قیمت تسویه روزانه برابر ۳۵۳۰ ریال اعلام می شود.

007

در این حالت ارزش قرارداد نسبت به روز سوم ۱/۹۵۰/۰۰۰ ریال تغییر کرده است:

۱/۹۵۰/۰۰۰ = ۵۱/۰۰۰/۰۰۰ – ۵۲/۹۵۰/۰۰۰

پس این رقم از حساب فروشنده کسر و به حساب خریدار واریز می شود:

008

مشاهده می شود که این بار مانده حساب فروشنده کمتر از «حداقل وجه تضمین» (5/400/000 ریال) می شود، در نتیجه به کارگزار فروشنده اخطار داده می شود که مانده حساب خود را تا وجه تضمین اولیه افزایش دهد. در این حالت اصطلاحاً گفته می شود که فرد «مارجین کال» (Margin Call) می شود.

پرسش و پاسخ

«حداقل وجه تضمین» را چه کسی مشخص می کند؟

«حداقل وجه تضمین» توسط بورس و در «اطلاعیه معاملاتی معاملات آتی سهام» اعلام می شود. رقم آن در حال حاضر برابر %60 «وجه تضمین اولیه» است.

آیا «وجه تضمین اولیه» با تغییرات قیمت تغییر می کند؟

خیر. «وجه تضمین اولیه» ثابت است. اما اگر به مرور زمان قیمت سهام نسبت به روز پایه تغییرات زیادی کند، بورس به منظور پوشش ریسک، وجه تضمین اولیه را افزایش می دهد. مثلاً ممکن است با بالا رفتن قیمت سهام مخابرات، وجه تضمین اولیه قرارداد آتی سهام مخابرات از 900 هزار تومان به 980 هزار تومان برسد. این مبلغ 80 هزار تومان را «وجه تضمین اضافه» گویند.

معاملات سهام آتی با چه نمادی صورت می گیرد؟

نماد آتی سهام، ترکیبی از نماد اصلی سهام و حرف «ج» است که در ابتدای نام نماد درج می شود. مثلاً نماد معاملاتی آتی سهام شرکت مخابرات ایران را با «جاخابر02» یا «جاخابر06» مشخص می کنند. عدد 02 (اردیبهشت) یا 06 (شهریور) مربوط به ماهی است که قرارداد در انتهای آن ماه سررسید می شود.

بازار جبرانی

کارگزار برای انجام معاملات در بازار آتی، حساب ویژه ای افتتاح می کند و اجازه برداشت و انجام عملیات به روزرسانی حساب ها را به اتاق پایاپای می دهد. به ازای هر قرارداد یا موقعیت تعهدی باز جدید، باید «وجه تضمین اولیه» در حساب عملیاتی کارگزار موجود باشد. در گزارشی که توسط اتاق پایاپای صادر می شود، اطلاعات معاملات و حساب ها به اطلاع کارگزاری می رسد. اگر مانده حساب کارگزار از «حداقل وجه تضمین» کمتر شود، اتاق پایاپای اخطاریه ای برای کارگزار صادر خواهد کرد.

کارگزار تا پایان جلسه معاملاتی روز بعد، باید حساب خود نزد اتاق را ترمیم نماید و یا موقعیت های باز مشتریانی که حداقل وجه تضمین را تامین نکرده اند را ببندد. برای بستن موقعیت های باز، کارگزاری در همان روز معاملاتی، سفارش هایی را با قیمت بازار وارد می نماید. اگر این سفارش ها در آن روز مورد خرید یا فروش قرار نگیرد، در بازار جبرانی نسبت به بستن آن ها اقدام می شود.

در این صورت کارگزار باید حداکثر تا نیم ساعت بعد از جلسه معاملات، فهرست آن دسته از موقعیت های تعهدی باز مشتریان که تعهدات وجه تضمین آن ایفا نشده است را به اتاق پایاپای و بورس اعلام کند. بورس بر این اساس در بازار جبرانی، اقدام به بستن موقعیت های تعهدی باز مربوطه می کند.

16

پرسش و پاسخ

در بازار جبرانی قراردادها با چه قیمتی معامله می شوند؟

بازار جبرانی، یک ساعت پس از پایان جلسه معاملات همان روز گشایش می یابد و شامل 4 دوره 5 دقیقه ای حراج پیوسته است. دامنه نوسان قیمت روزانه در دوره اول حراج پیوسته دو برابر، در دوره دوم سه برابر و در دوره سوم چهار برابر دامنه نوسان قیمت روزانه جلسه معاملات آن روز است. دوره چهارم نیز بدون محدودیت دامنه نوسان قیمت است.

بورس تشکیل بازار جبرانی را قبل از گشایش آن، از طریق سایت رسمی خود و سامانه معاملاتی به اطلاع عموم می رساند.

در بازار جبرانی اگر در هر دوره حراج پیوسته، بخشی از سفارش های مشتریان بدهکار اجرا نشود، دوره حراج پیوسته بعدی آغاز می شود.

14

«قیمت تسویه روزانه» چگونه توسط بورس محاسبه می شود؟

قیمت تسویه روزانه توسط بورس و تا پایان هر روز معاملاتی بر اساس رویه زیر محاسبه می شود:

۱) قیمت تسویه روزانه، میانگین وزنی قیمت معاملات انجام شده طی ۳۰ دقیقه پایانی جلسه معاملات آن روز معاملاتی است؛

۲) اگر حجم معاملات در دوره زمانی ۳۰ دقیقه پایانی کمتر از 20 درصد کل معاملات همان روز باشد، میانگین وزنی قیمت معاملات انجام شده طی یک ساعت پایانی جلسه معاملات آن روز محاسبه می شود؛

۳) اگر حجم معاملات در دوره زمانی یک ساعت پایانی کمتر از 20 درصد کل معاملات همان روز باشد، میانگین وزنی قیمت کل معاملات آن روز محاسبه می شود؛

۴) اگر در یک روز معاملاتی، قراردادی معامله نشود، میانگین قیمت بهترین سفارش خرید و فروش محاسبه و به عنوان قیمت تسویه روزانه در نظر گرفته می شود.

۵) اگر تعیین قیمت تسویه روزانه به هیچ کدام از روش های فوق امکان پذیر نباشد، قیمت تسویه روزانه بر اساس روش تئوریک توسط کمیته آتی محاسبه می شود.

پایان قسمت دوم ■

برچسب ها:
1393/08/10 از نهایت‌نگر
0
/
11
یک دقیقه وقت دارید؟
شما تنها یک قدم با به اشتراک گذاشتن اولین ایده خود فاصله دارید. برای انتشار مطالب خود در ارشن، لطفا ثبت‌نام خود را تکمیل کرده و شماره‌ی همراه خود را فعال نمایید.
تکمیل پروفایل
نمایش {{content.commentsTotal - content.comments.length}} نظر قبلی
علت امتیاز منفی

×
بله
خیر
تغییرات شاخص
شاخص کل
{{tepix.change}}
{{tepix.index}}
وضعیت بازار : {{closedTitle(tepix.isClosed)}}
شاخص کل
{{tepix.change}}
{{tepix.index}}
فرابورس
{{absValueChange(tepix.faraBourseChange)}}
{{tepix.faraBourseIndex}}
شاخص 50 شرکت
{{absValueChange(tepix.companyFiftyChange)}}
{{tepix.companyFiftyIndex}}
شاخص آزاد شناور
{{absValueChange(tepix.freeFloatChange)}}
{{tepix.freeFloatIndex}}
شاخص مالی
{{absValueChange(tepix.financialChange)}}
{{tepix.financialIndex}}
شاخص صنعت
{{absValueChange(tepix.indastryChange)}}
{{tepix.indastryIndex}}
2222
33333