رسانه اجتماعی - تحلیلی بازار سرمایه

بررسی وضعیت نفت و انرژی در انجمن اقتصاددانان ایران
نوع تحلیل : گزارش   |   نظر کارشناس : صعودی

47

: هر نفس مردمان منطقه خاورمیانه تحت تأثیر جریان‌های نفتی است؛ از حکومتی که دارند تا تحولاتی که برای شان اتفاق می‌افتد. در ابعاد وسیع‌تر حتی می‌توان ادعا کرد که مهم‌ترین مسایل جهان زیر سایه نفت در حال وقوع هستند. دکتر محمود قنادان دانش آموخته اقتصاد از دانشگاه سوربن فرانسه که در حوزه انرژی به صورت تخصصی فعالیت می‌کند در نشست فروردین ماه 1395 انجمن اقتصاددانان ایران، موضوع نفت و انرژی را مورد بررسی قرار داده است.

دکتر قنادان اقتصاددان

هر نفس مردمان منطقه خاورمیانه تحت تأثیر جریان های نفتی است؛ از حکومتی که دارند تا تحولاتی که برایشان اتفاق می افتد. در ابعاد وسیع تر حتی می توان ادعا کرد که مهم ترین مسایل جهان زیر سایه نفت در حال وقوع هستند. دکتر محمود قنادان دانش آموخته اقتصاد از دانشگاه سوربن فرانسه که در حوزه انرژی به صورت تخصصی فعالیت می کنند در نشست فروردین ماه ۱۳۹۵ انجمن اقتصاددانان ایران، موضوع نفت و انرژی را مورد بررسی قرار داده است.

وضعیت اقتصادی آمریکا در رابطه انرژی

چرا در دهه اخیر قیمت نفت به عنوان یک کالای باارزش بجای افزایش مرتباً در حال کاهش بوده است؟ برایند اخبار مطبوعات و تحلیل ها در سال های اخیر حکایت از ریزش نرخ نفت تا سطح ۲۵ دلار می کردند. باوجودی که در دوران انتشار این تحلیل ها نفت به چنین قیمتی نرسید اما در یازده ماه اخیر شاهد بودیم که این پیش بینی محقق شد و قیمت هر بشکه نفت حتی به طور استثنایی در معاملاتی به زیر ۲۰ دلار هم رسید. با این حال مجدداً شاهد رشد قیمت نفت و ورود آن به ۴۰ دلار بودیم. اما چطور شد که این بازار به یکباره در دهه کاهش یافت در حالی که انتظار می رفت سرمایه گذاری بیشتر منجر به رشد و سودآوری آن شود سؤالی است که پاسخ آن را به گونه ای می توان در سیاست های آمریکا ملاحظه کرد. به عبارتی این سرمایه گذاری در نگاه اول برای آمریکا یک کالای ارزشمند به نام" استقلال" به بار آورد. سخن "آمریکا به استقلال رسید" تا کنون از جانب چند تن از سناتورهای آمریکایی شنیده شده است. در دوره صلح و آرامش مهم ترین مسأله برای اقتصاد آمریکا بحث استقلال است. از آنچه سیاست آمریکا تا کنون نشان داده است برمی آید که حتی بروز جنگ برای این کشور مهم نیست. جنگ ها همیشه دوره کوتاهی داشته اند و به پایان رسیده اند. اما مسأله استقلال اهمیت بسیار بالایی برای اقتصاد آمریکا دارد و دلیل آن نیاز این کشور به کاهش وابستگی است. در دورانی شاهد نقش پررنگ ایران و عربستان در اقتصاد آمریکا بودیم. چرا که اگر انرژی لازم به آمریکا نمی رسید مردم شغل شان را از دست می دادند. از دست دادن شغل فاجعه ای بدتر از آغاز یک جنگ است. در بسیاری از جنگ ها می بینیم که برخی از بخش های اقتصاد آمریکا خیلی فعال بودند در حالی که از دست رفتن یک شغل و سرایت آن به بخش های دیگر اثرات مهلکی بر اقتصاد می گذارد.

بر این اساس آمریکایی ها از دهه های پیشین همواره به دنبال این مسأله و جایگزینی انرژی های جدید جهت حفظ استقلال شان بودند. امروز در اقتصاد آمریکا اگر در تمام انرژی ها معادل یابی کنیم مشاهده می شود که در انرژی هایی چون زغال سنگ، انرژی اتمی، گاز، انرژی خورشیدی، نفت، باد و سایر اقلام انرژی حدوداً ۲۸-۲۷ میلیون بشکه در روز انرژی تولید می شود و این رقم بسیار متفاوت می نماید با تعداد بشکه نفتی که به صورت سنتی در کشورهایی مانند ایران و عربستان تولید می شود.

پس از سال ۲۰۰۰ شاهد روی آوردن سرمایه گذاران نفتی به سمت استخراج نفت از روش های غیرسنتی هستیم. مقایسه تولیدات نفت سنتی و غیرسنتی آمریکا در سال ۲۰۱۵ نشان می دهد که ۵۱ درصد نفت این کشور از طریق فراکینگ و ۴۹ درصد از روش سنتی تولید می شود و پیشرفت تکنولوژی فراکینگ نشان می دهد که در سال های آتی شاهد کاهش نقش روش سنتی خواهیم بود. سیستم فراکینگ بسیار پرخرج است و جز کانادا و آمریکا در کشور دیگری اجرا نمی شود. هزینه این تکنولوژی در هنگام شکل گیری حدود ۷۰ دلار و علت بوجود آمدن آن افزایش یکباره قیمت نفت بود. بدین ترتیب شاهد سرمایه گذاری جدید روی سیستم فراکینگ بودیم و گستردگی بیشتر امروز این سیستم منجر به سودآوری بیشتر سرمایه گذاران آن شده است؛ به گونه ای که هزینه ۷۰ دلاری پیشین در حال حاضر به ۳۵ دلار تقلیل یافته است و در حال حاضر نفت ۴۰ دلاری برای این شرکت ها سودآوری دارد.

سیاست آمریکا در خصوص انرژی الکتریکی به این ترتیب بود که از هیچ گونه سوخت فسیلی استفاده نکنند. این اتفاق در ژانویه ۲۰۱۳ برای اولین بار رخ داد و تمامی سوخت الکتریسیته سراسر آمریکا از طریق غیرفسیلی تأمین شد. این موضوع به مثابه انقلابی در تأمین انرژی آمریکا بود.

بررسی وضعیت نفت و انرژی در انجمن اقتصاددانان ایران

بررسی چالش های ایران

بریتیش پترولیوم ایران را بزرگترین مخزن ذخایر گازی می داند و آژانس اطلاعات انرژی آمریکا که منبع آمریکایی هم تراز آن است ایران را دومین کشور دارای بیشترین ذخایر گازی دانسته است. از نظر ذخایر نفتی نیز کشورمان از حد ردیف چهارم جهان پایین تر نیامده. اگر بخواهیم از میان این دو معادل یابی کنیم ایران هیچ گاه رتبه ای کمتر از هفتمین کشور جهان نداشته است. اما اگر نگاهی به وضعیت تولید بی اندازیم می بینیم که وضعیت کشورمان بسیار بحرانی است. چطور ممکن است کشوری که یک درصد جمعیت جهان را داشته باشد با مساحتی بیش از یک درصد جهان جزء کشورهای بدبخت جهان باشد؟

یکی از چالش های بازار امروز یافتن مشتری است. قطر به سرعت خطوط جدیدش را به اروپا می رساندکشور آذربایجان به دنبال بازارهای شرق- هندوستان، پاکستان و چین- است. اما کشور ما نه تنها در یافتن مشتری مشکل دارد بلکه برخی از بازارهای گذشته –مثل ترکیه- را نیز از دست داده است.

هر اشتغالی اشتغال نیست

یکی دیگر از معضلات اقتصاد ایران تعدد و تکثر بانک ها و مؤسسات اعتباری است. تعداد بالای بانک ها و جذب دانش آموختگان در آن ها –بجای تمرکز و استخدام شان در بخش انرژی کشور- گرفتاری زیادی برای کشور بوجود آورده است. همین موضوع منجر به رشد نرخ بهره و غیرقابل مقایسه شدن با سایر کشورها شده است. اینکه گفته می شود بانک ها و افزایش شعبشان به اشتغال کمک می کند صحیح نیست چرا که عرضه و تقاضا باید در تعادل باشند. هر اشتغالی اشتغال نیست و به عنوان مثال اگر تعداد مرغداری های ما باز هم بخواهد افزایش کند نمی توان نام آن را رشد اشتغال گذاشت.

صرفه جویی در انرژی

کشورمان یکی از کشورهای ولخرج در سطح جهان است. حتی در مقایسه با برخی از کشورهای ولخرج عربی نیز کشورمان نیازمند صرفه جویی بیشتری است. یکی از روش های مقابله با این معضل عدم استفاده از اتومبیل های پرخرج باسوخت مصرفی بالا است. با این حال اخیراً شاهد قراردادهایی میان شرکت های خودروسازی رده پایین جهانی با کشورمان هستیم که به چالش عدم صرفه جویی در انرژی دامن می زنند.

اخیراً خبر قراردادهای خودروسازان داخلی کشورمان با کشور فرانسه بسیار پر سر و صدا بوده است. در حالی که خودروهای سیتروئن و پژو جایگاهی در جهان ندارند و در حال حاضر به دنبال خریدارانی مثل ایرانی ها می گردند که بتوانند نقشی در منطقه ایفا کنند و بازار منطقه را پوشش دهند. حال چرا گفته می شود این خودروها درخور نیستند؟! نگاهی به بزرگترین بازار خودروی جهان -آمریکا- نشان می دهد که با وجود بازار آزاد اقتصادی، خودروی فرانسوی حرفی برای گفتن ندارد و حتی در سفارت فرانسه آمریکا نیز خودروی فرانسوی استفاده نمی شود. وقتی مصرف سوخت ما انقدر بالاست و مصرف گاز ما یک تراژدی است نباید این انرژی ها را هدر داد.

تهیه کننده گزارش: پانیذ نوربخش



: هر نفس مردمان منطقه خاورمیانه تحت تأثیر جریان‌های نفتی است؛ از حکومتی که دارند تا تحولاتی که برای شان اتفاق می‌افتد. در ابعاد وسیع‌تر حتی می‌توان ادعا کرد که مهم‌ترین مسایل جهان زیر سایه نفت در حال وقوع هستند. دکتر محمود قنادان دانش آموخته اقتصاد از دانشگاه سوربن فرانسه که در حوزه انرژی به صورت تخصصی فعالیت می‌کند در نشست فروردین ماه 1395 انجمن اقتصاددانان ایران، موضوع نفت و انرژی را مورد بررسی قرار داده است.

دکتر قنادان اقتصاددان

هر نفس مردمان منطقه خاورمیانه تحت تأثیر جریان های نفتی است؛ از حکومتی که دارند تا تحولاتی که برایشان اتفاق می افتد. در ابعاد وسیع تر حتی می توان ادعا کرد که مهم ترین مسایل جهان زیر سایه نفت در حال وقوع هستند. دکتر محمود قنادان دانش آموخته اقتصاد از دانشگاه سوربن فرانسه که در حوزه انرژی به صورت تخصصی فعالیت می کنند در نشست فروردین ماه ۱۳۹۵ انجمن اقتصاددانان ایران، موضوع نفت و انرژی را مورد بررسی قرار داده است.

وضعیت اقتصادی آمریکا در رابطه انرژی

چرا در دهه اخیر قیمت نفت به عنوان یک کالای باارزش بجای افزایش مرتباً در حال کاهش بوده است؟ برایند اخبار مطبوعات و تحلیل ها در سال های اخیر حکایت از ریزش نرخ نفت تا سطح ۲۵ دلار می کردند. باوجودی که در دوران انتشار این تحلیل ها نفت به چنین قیمتی نرسید اما در یازده ماه اخیر شاهد بودیم که این پیش بینی محقق شد و قیمت هر بشکه نفت حتی به طور استثنایی در معاملاتی به زیر ۲۰ دلار هم رسید. با این حال مجدداً شاهد رشد قیمت نفت و ورود آن به ۴۰ دلار بودیم. اما چطور شد که این بازار به یکباره در دهه کاهش یافت در حالی که انتظار می رفت سرمایه گذاری بیشتر منجر به رشد و سودآوری آن شود سؤالی است که پاسخ آن را به گونه ای می توان در سیاست های آمریکا ملاحظه کرد. به عبارتی این سرمایه گذاری در نگاه اول برای آمریکا یک کالای ارزشمند به نام" استقلال" به بار آورد. سخن "آمریکا به استقلال رسید" تا کنون از جانب چند تن از سناتورهای آمریکایی شنیده شده است. در دوره صلح و آرامش مهم ترین مسأله برای اقتصاد آمریکا بحث استقلال است. از آنچه سیاست آمریکا تا کنون نشان داده است برمی آید که حتی بروز جنگ برای این کشور مهم نیست. جنگ ها همیشه دوره کوتاهی داشته اند و به پایان رسیده اند. اما مسأله استقلال اهمیت بسیار بالایی برای اقتصاد آمریکا دارد و دلیل آن نیاز این کشور به کاهش وابستگی است. در دورانی شاهد نقش پررنگ ایران و عربستان در اقتصاد آمریکا بودیم. چرا که اگر انرژی لازم به آمریکا نمی رسید مردم شغل شان را از دست می دادند. از دست دادن شغل فاجعه ای بدتر از آغاز یک جنگ است. در بسیاری از جنگ ها می بینیم که برخی از بخش های اقتصاد آمریکا خیلی فعال بودند در حالی که از دست رفتن یک شغل و سرایت آن به بخش های دیگر اثرات مهلکی بر اقتصاد می گذارد.

بر این اساس آمریکایی ها از دهه های پیشین همواره به دنبال این مسأله و جایگزینی انرژی های جدید جهت حفظ استقلال شان بودند. امروز در اقتصاد آمریکا اگر در تمام انرژی ها معادل یابی کنیم مشاهده می شود که در انرژی هایی چون زغال سنگ، انرژی اتمی، گاز، انرژی خورشیدی، نفت، باد و سایر اقلام انرژی حدوداً ۲۸-۲۷ میلیون بشکه در روز انرژی تولید می شود و این رقم بسیار متفاوت می نماید با تعداد بشکه نفتی که به صورت سنتی در کشورهایی مانند ایران و عربستان تولید می شود.

پس از سال ۲۰۰۰ شاهد روی آوردن سرمایه گذاران نفتی به سمت استخراج نفت از روش های غیرسنتی هستیم. مقایسه تولیدات نفت سنتی و غیرسنتی آمریکا در سال ۲۰۱۵ نشان می دهد که ۵۱ درصد نفت این کشور از طریق فراکینگ و ۴۹ درصد از روش سنتی تولید می شود و پیشرفت تکنولوژی فراکینگ نشان می دهد که در سال های آتی شاهد کاهش نقش روش سنتی خواهیم بود. سیستم فراکینگ بسیار پرخرج است و جز کانادا و آمریکا در کشور دیگری اجرا نمی شود. هزینه این تکنولوژی در هنگام شکل گیری حدود ۷۰ دلار و علت بوجود آمدن آن افزایش یکباره قیمت نفت بود. بدین ترتیب شاهد سرمایه گذاری جدید روی سیستم فراکینگ بودیم و گستردگی بیشتر امروز این سیستم منجر به سودآوری بیشتر سرمایه گذاران آن شده است؛ به گونه ای که هزینه ۷۰ دلاری پیشین در حال حاضر به ۳۵ دلار تقلیل یافته است و در حال حاضر نفت ۴۰ دلاری برای این شرکت ها سودآوری دارد.

سیاست آمریکا در خصوص انرژی الکتریکی به این ترتیب بود که از هیچ گونه سوخت فسیلی استفاده نکنند. این اتفاق در ژانویه ۲۰۱۳ برای اولین بار رخ داد و تمامی سوخت الکتریسیته سراسر آمریکا از طریق غیرفسیلی تأمین شد. این موضوع به مثابه انقلابی در تأمین انرژی آمریکا بود.

بررسی وضعیت نفت و انرژی در انجمن اقتصاددانان ایران

بررسی چالش های ایران

بریتیش پترولیوم ایران را بزرگترین مخزن ذخایر گازی می داند و آژانس اطلاعات انرژی آمریکا که منبع آمریکایی هم تراز آن است ایران را دومین کشور دارای بیشترین ذخایر گازی دانسته است. از نظر ذخایر نفتی نیز کشورمان از حد ردیف چهارم جهان پایین تر نیامده. اگر بخواهیم از میان این دو معادل یابی کنیم ایران هیچ گاه رتبه ای کمتر از هفتمین کشور جهان نداشته است. اما اگر نگاهی به وضعیت تولید بی اندازیم می بینیم که وضعیت کشورمان بسیار بحرانی است. چطور ممکن است کشوری که یک درصد جمعیت جهان را داشته باشد با مساحتی بیش از یک درصد جهان جزء کشورهای بدبخت جهان باشد؟

یکی از چالش های بازار امروز یافتن مشتری است. قطر به سرعت خطوط جدیدش را به اروپا می رساندکشور آذربایجان به دنبال بازارهای شرق- هندوستان، پاکستان و چین- است. اما کشور ما نه تنها در یافتن مشتری مشکل دارد بلکه برخی از بازارهای گذشته –مثل ترکیه- را نیز از دست داده است.

هر اشتغالی اشتغال نیست

یکی دیگر از معضلات اقتصاد ایران تعدد و تکثر بانک ها و مؤسسات اعتباری است. تعداد بالای بانک ها و جذب دانش آموختگان در آن ها –بجای تمرکز و استخدام شان در بخش انرژی کشور- گرفتاری زیادی برای کشور بوجود آورده است. همین موضوع منجر به رشد نرخ بهره و غیرقابل مقایسه شدن با سایر کشورها شده است. اینکه گفته می شود بانک ها و افزایش شعبشان به اشتغال کمک می کند صحیح نیست چرا که عرضه و تقاضا باید در تعادل باشند. هر اشتغالی اشتغال نیست و به عنوان مثال اگر تعداد مرغداری های ما باز هم بخواهد افزایش کند نمی توان نام آن را رشد اشتغال گذاشت.

صرفه جویی در انرژی

کشورمان یکی از کشورهای ولخرج در سطح جهان است. حتی در مقایسه با برخی از کشورهای ولخرج عربی نیز کشورمان نیازمند صرفه جویی بیشتری است. یکی از روش های مقابله با این معضل عدم استفاده از اتومبیل های پرخرج باسوخت مصرفی بالا است. با این حال اخیراً شاهد قراردادهایی میان شرکت های خودروسازی رده پایین جهانی با کشورمان هستیم که به چالش عدم صرفه جویی در انرژی دامن می زنند.

اخیراً خبر قراردادهای خودروسازان داخلی کشورمان با کشور فرانسه بسیار پر سر و صدا بوده است. در حالی که خودروهای سیتروئن و پژو جایگاهی در جهان ندارند و در حال حاضر به دنبال خریدارانی مثل ایرانی ها می گردند که بتوانند نقشی در منطقه ایفا کنند و بازار منطقه را پوشش دهند. حال چرا گفته می شود این خودروها درخور نیستند؟! نگاهی به بزرگترین بازار خودروی جهان -آمریکا- نشان می دهد که با وجود بازار آزاد اقتصادی، خودروی فرانسوی حرفی برای گفتن ندارد و حتی در سفارت فرانسه آمریکا نیز خودروی فرانسوی استفاده نمی شود. وقتی مصرف سوخت ما انقدر بالاست و مصرف گاز ما یک تراژدی است نباید این انرژی ها را هدر داد.

تهیه کننده گزارش: پانیذ نوربخش


1395/01/29
0
/
1
یک دقیقه وقت دارید؟
شما تنها یک قدم با به اشتراک گذاشتن اولین ایده خود فاصله دارید. برای انتشار مطالب خود در ارشن، لطفا ثبت‌نام خود را تکمیل کرده و شماره‌ی همراه خود را فعال نمایید.
تکمیل پروفایل
نمایش {{content.commentsTotal - content.comments.length}} نظر قبلی
علت امتیاز منفی

×
بله
خیر
تغییرات شاخص
شاخص کل
{{tepix.change}}
{{tepix.index}}
وضعیت بازار : {{closedTitle(tepix.isClosed)}}
شاخص کل
{{tepix.change}}
{{tepix.index}}
فرابورس
{{absValueChange(tepix.faraBourseChange)}}
{{tepix.faraBourseIndex}}
شاخص 50 شرکت
{{absValueChange(tepix.companyFiftyChange)}}
{{tepix.companyFiftyIndex}}
شاخص آزاد شناور
{{absValueChange(tepix.freeFloatChange)}}
{{tepix.freeFloatIndex}}
شاخص مالی
{{absValueChange(tepix.financialChange)}}
{{tepix.financialIndex}}
شاخص صنعت
{{absValueChange(tepix.indastryChange)}}
{{tepix.indastryIndex}}
2222
33333